HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Domaszowice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3422 mieszkańcówdochody własne 10 635 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.91% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-16.1% do 44.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka286 099 zł133-2.6%22 850 zł71%-101 517 zł0.182
●RozwójProgramPodwyżka291 070 zł121-4.6%17 424 zł71%-96 090 zł0.250
Szeroki programBez zmianPodwyżka277 002 zł124-5.0%58 068 zł70%-100 151 zł0.301
●Szeroki programProgramBez zmian252 701 zł133-0.7%136 496 zł68%-104 545 zł0.341
RozwójProgramBez zmian257 657 zł121-2.6%131 232 zł69%-99 137 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka295 778 zł109-6.5%12 270 zł72%-90 936 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka281 945 zł112-6.9%52 819 zł71%-94 756 zł0.381
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka270 070 zł116-6.5%81 608 zł70%-101 184 zł0.389
Bez zmianProgramBez zmian262 350 zł109-4.6%126 238 zł70%-94 002 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian244 541 zł124-3.1%170 577 zł68%-103 060 zł0.423
RozwójBez zmianBez zmian249 469 zł112-5.0%165 344 zł68%-97 684 zł0.459
RozwójWstrzymaniePodwyżka275 024 zł104-8.3%76 346 zł71%-95 775 zł0.474
RozwójProgramObniżka232 858 zł121-1.1%217 339 zł68%-101 390 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka300 828 zł96-8.5%6676 zł73%-85 343 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka286 626 zł100-8.8%47 838 zł72%-89 632 zł0.483
●Szeroki programProgramObniżka227 913 zł133+0.9%222 590 zł67%-106 784 zł0.492
OgraniczenieProgramBez zmian267 381 zł96-6.6%121 122 zł72%-88 432 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian238 170 zł116-4.6%192 333 zł68%-104 011 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka237 540 zł109-3.1%212 669 zł68%-96 268 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian254 135 zł100-6.9%160 455 zł70%-92 579 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian243 109 zł104-6.5%187 088 zł68%-98 621 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka220 452 zł124-1.6%254 413 zł66%-105 212 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka242 557 zł96-5.2%207 911 zł70%-90 715 zł0.562
RozwójBez zmianObniżka225 368 zł112-3.6%249 403 zł67%-99 850 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka279 717 zł92-10.2%71 353 zł72%-90 637 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka291 645 zł87-10.8%42 459 zł73%-84 074 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian272 284 zł83-8.8%116 468 zł72%-83 013 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka230 023 zł100-5.5%244 962 zł68%-94 758 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka214 499 zł116-3.1%274 832 zł65%-106 102 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka305 749 zł83-10.6%1330 zł75%-79 902 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian247 787 zł92-8.3%182 190 zł70%-93 502 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian259 134 zł87-9.0%155 713 zł71%-87 044 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka219 427 zł104-5.0%269 806 zł67%-100 726 zł0.642
Głębokie cięcieProgramObniżka247 446 zł83-7.4%203 270 zł71%-85 313 zł0.650
OgraniczenieBez zmianObniżka235 008 zł87-7.6%240 233 zł70%-89 241 zł0.680
Bez zmianWstrzymanieObniżka224 093 zł92-6.9%265 354 zł68%-95 620 zł0.694
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka284 750 zł79-12.1%65 957 zł73%-85 061 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian252 800 zł79-10.3%177 435 zł71%-87 949 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian264 006 zł74-11.1%151 088 zł72%-81 660 zł0.734
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka296 535 zł74-12.8%37 647 zł75%-78 667 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka229 092 zł79-9.0%260 612 zł68%-90 086 zł0.771
Głębokie cięcieBez zmianObniżka239 867 zł74-9.7%235 620 zł71%-83 873 zł0.773
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka289 654 zł66-14.2%61 147 zł74%-79 637 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian257 686 zł66-12.4%172 797 zł72%-82 548 zł0.828
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka233 965 zł66-11.1%255 987 zł70%-84 701 zł0.866

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 393 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 88% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.