HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Branice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6175 mieszkańcówdochody własne 10 772 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.17% do 0.23%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.24% do 45.78%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka342 679 zł133-5.2%22 779 zł75%-91 961 zł0.175
●RozwójProgramPodwyżka347 707 zł121-7.1%17 287 zł77%-86 469 zł0.247
Szeroki programBez zmianPodwyżka331 960 zł124-7.6%62 125 zł75%-90 954 zł0.295
●Szeroki programProgramBez zmian304 529 zł133-3.3%147 861 zł72%-96 040 zł0.333
RozwójProgramBez zmian309 541 zł121-5.2%142 535 zł74%-90 566 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka352 471 zł109-9.0%12 067 zł79%-81 249 zł0.354
RozwójBez zmianPodwyżka336 959 zł112-9.4%56 813 zł76%-85 493 zł0.378
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka324 043 zł116-9.0%87 927 zł74%-92 236 zł0.385
Bez zmianProgramBez zmian314 290 zł109-7.1%137 480 zł75%-85 366 zł0.401
Szeroki programBez zmianBez zmian294 872 zł124-5.7%185 459 zł72%-94 881 zł0.419
RozwójBez zmianBez zmian299 856 zł112-7.6%180 165 zł73%-89 439 zł0.458
RozwójWstrzymaniePodwyżka329 055 zł104-10.8%82 602 zł76%-86 760 zł0.472
RozwójProgramObniżka281 204 zł121-3.8%236 953 zł72%-93 592 zł0.478
●OgraniczenieProgramPodwyżka357 589 zł96-11.0%6393 zł79%-75 575 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka341 696 zł100-11.2%51 771 zł78%-80 304 zł0.482
●Szeroki programProgramObniżka276 204 zł133-1.8%242 266 zł71%-99 051 zł0.489
OgraniczenieProgramBez zmian319 388 zł96-9.2%132 314 zł77%-79 716 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian287 591 zł116-7.1%209 320 zł72%-96 060 zł0.495
Bez zmianProgramObniżka285 941 zł109-5.7%232 265 zł73%-88 405 zł0.504
Bez zmianBez zmianBez zmian304 577 zł100-9.4%175 240 zł75%-84 269 zł0.527
RozwójWstrzymanieBez zmian292 587 zł104-9.0%204 012 zł73%-90 603 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka267 339 zł124-4.3%277 406 zł71%-97 780 zł0.553
OgraniczenieProgramObniżka291 024 zł96-7.8%227 445 zł75%-82 774 zł0.566
RozwójBez zmianObniżka272 311 zł112-6.2%272 378 zł72%-92 352 zł0.568
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka333 803 zł92-12.6%77 547 zł78%-81 557 zł0.575
OgraniczenieBez zmianPodwyżka346 782 zł87-13.2%46 316 zł79%-74 666 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian324 355 zł83-11.2%127 602 zł79%-74 221 zł0.608
Bez zmianBez zmianObniżka277 020 zł100-8.0%267 886 zł73%-87 197 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka260 532 zł116-5.7%299 810 zł71%-98 883 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka362 575 zł83-13.0%993 zł80%-70 057 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian297 319 zł92-10.8%199 080 zł75%-85 419 zł0.621
OgraniczenieBez zmianBez zmian309 643 zł87-11.4%170 436 zł77%-78 655 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka265 515 zł104-7.6%294 767 zł72%-93 441 zł0.644
Głębokie cięcieProgramObniżka295 978 zł83-9.9%222 745 zł76%-77 296 zł0.654
OgraniczenieBez zmianObniżka282 072 zł87-10.1%263 096 zł75%-81 601 zł0.685
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka338 905 zł79-14.5%72 075 zł79%-75 899 zł0.696
Bez zmianWstrzymanieObniżka270 236 zł92-9.4%290 265 zł72%-88 272 zł0.698
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian302 401 zł79-12.8%194 263 zł76%-79 787 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka351 738 zł74-15.2%41 444 zł80%-69 182 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian314 580 zł74-13.5%165 752 zł79%-73 195 zł0.736
OgraniczenieWstrzymanieObniżka275 303 zł79-11.4%285 461 zł73%-82 658 zł0.777
Głębokie cięcieBez zmianObniżka286 995 zł74-12.1%258 425 zł76%-76 158 zł0.779
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka343 875 zł66-16.5%67 206 zł79%-70 398 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian307 351 zł66-14.8%189 565 zł78%-74 309 zł0.831
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka280 239 zł66-13.5%280 776 zł75%-77 197 zł0.872

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 398 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.