Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat głubczycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy42 092 mieszkańcówdochody własne 8024 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.45% do 0.07%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.54% do 24.99%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	86 804 zł	132	-6.8%	25 565 zł	83%	-35 674 zł	0.276
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	83 605 zł	137	-6.8%	27 953 zł	82%	-38 049 zł	0.302
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	89 663 zł	119	-8.7%	21 432 zł	84%	-31 537 zł	0.314
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	80 685 zł	150	-4.9%	32 147 zł	79%	-42 256 zł	0.316
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	86 424 zł	123	-8.9%	23 908 zł	83%	-33 974 zł	0.334
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	93 204 zł	110	-9.6%	18 594 zł	86%	-28 703 zł	0.340
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	92 425 zł	105	-10.7%	17 453 zł	86%	-27 529 zł	0.389
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	91 498 zł	108	-11.1%	18 319 zł	86%	-28 397 zł	0.396
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	71 897 zł	127	-7.6%	50 591 zł	79%	-40 977 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	74 888 zł	114	-9.4%	48 781 zł	81%	-36 790 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	68 847 zł	132	-7.6%	55 119 zł	79%	-43 283 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	78 275 zł	105	-10.3%	43 835 zł	82%	-34 030 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	65 795 zł	145	-5.7%	57 082 zł	77%	-47 540 zł	0.487
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	71 798 zł	118	-9.6%	53 345 zł	79%	-39 159 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	77 783 zł	100	-11.4%	47 071 zł	82%	-32 732 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	76 853 zł	103	-11.9%	47 960 zł	82%	-33 602 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	63 861 zł	123	-8.0%	66 961 zł	77%	-44 073 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	66 933 zł	110	-9.9%	65 003 zł	79%	-39 849 zł	0.560
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	70 245 zł	101	-10.8%	60 200 zł	80%	-37 120 zł	0.566
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	60 887 zł	128	-8.0%	71 345 zł	76%	-46 347 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	57 755 zł	141	-6.2%	73 370 zł	74%	-50 641 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	63 917 zł	114	-10.1%	69 425 zł	78%	-42 185 zł	0.584

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.