HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat głubczycki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy42 092 mieszkańcówdochody własne 8024 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.45% do 0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.54% do 24.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne86 804 zł132-6.8%25 565 zł83%-35 674 zł0.276
●RozwójDoinwestowanieAktywne83 605 zł137-6.8%27 953 zł82%-38 049 zł0.302
●RozwójBez zmianAktywne89 663 zł119-8.7%21 432 zł84%-31 537 zł0.314
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne80 685 zł150-4.9%32 147 zł79%-42 256 zł0.316
Bez zmianDoinwestowanieAktywne86 424 zł123-8.9%23 908 zł83%-33 974 zł0.334
●Szeroki programOgraniczenieAktywne93 204 zł110-9.6%18 594 zł86%-28 703 zł0.340
Bez zmianBez zmianAktywne92 425 zł105-10.7%17 453 zł86%-27 529 zł0.389
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne91 498 zł108-11.1%18 319 zł86%-28 397 zł0.396
●RozwójOgraniczenieAktywne95 986 zł97-11.4%14 545 zł88%-24 654 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian71 897 zł127-7.6%50 591 zł79%-40 977 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian74 888 zł114-9.4%48 781 zł81%-36 790 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian68 847 zł132-7.6%55 119 zł79%-43 283 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian78 275 zł105-10.3%43 835 zł82%-34 030 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne97 415 zł90-12.9%11 960 zł90%-22 047 zł0.484
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian65 795 zł145-5.7%57 082 zł77%-47 540 zł0.487
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne96 475 zł93-13.4%12 841 zł89%-22 929 zł0.489
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian71 798 zł118-9.6%53 345 zł79%-39 159 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian77 783 zł100-11.4%47 071 zł82%-32 732 zł0.519
●Bez zmianOgraniczenieAktywne98 675 zł83-13.4%10 641 zł91%-20 729 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian76 853 zł103-11.9%47 960 zł82%-33 602 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian81 191 zł92-12.1%42 110 zł84%-29 930 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja63 861 zł123-8.0%66 961 zł77%-44 073 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja66 933 zł110-9.9%65 003 zł79%-39 849 zł0.560
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja70 245 zł101-10.8%60 200 zł80%-37 120 zł0.566
RozwójDoinwestowanieRezygnacja60 887 zł128-8.0%71 345 zł76%-46 347 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja57 755 zł141-6.2%73 370 zł74%-50 641 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja63 917 zł114-10.1%69 425 zł78%-42 185 zł0.584
OgraniczenieBez zmianBez zmian82 755 zł85-13.6%41 777 zł85%-27 270 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian81 813 zł88-14.1%42 679 zł85%-28 154 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne102 312 zł75-15.1%6575 zł96%-16 672 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja69 905 zł96-11.9%63 146 zł81%-35 753 zł0.602
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja68 976 zł99-12.3%64 034 zł80%-36 623 zł0.612
RozwójOgraniczenieRezygnacja73 240 zł88-12.6%58 326 zł82%-32 983 zł0.614
Bez zmianOgraniczenieBez zmian84 013 zł78-14.1%40 479 zł86%-25 954 zł0.614
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne103 561 zł68-15.5%5269 zł96%-15 367 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja74 882 zł81-14.1%57 847 zł83%-30 286 zł0.658
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja73 941 zł84-14.5%58 749 zł82%-31 170 zł0.666
LikwidacjaBez zmianBez zmian87 635 zł70-15.8%36 586 zł89%-21 915 zł0.672
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja76 141 zł74-14.5%56 549 zł84%-28 970 zł0.683
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian88 882 zł63-16.2%35 301 zł90%-20 613 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja79 767 zł66-16.2%52 651 zł86%-24 926 zł0.734
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne108 358 zł53-17.7%0 zł98%-10 109 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja81 014 zł59-16.6%51 365 zł87%-23 623 zł0.763
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian93 662 zł48-18.3%30 406 zł96%-15 373 zł0.806
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja85 798 zł44-18.7%46 484 zł93%-18 378 zł0.856

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 285 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.16 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 52% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.