HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Brzeg

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy33 101 mieszkańcówdochody własne 7933 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.2% do 0.06%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.11% do 25.16%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka85 510 zł133-6.2%18 302 zł82%-37 328 zł0.243
●RozwójProgramPodwyżka89 799 zł121-8.0%13 673 zł83%-32 700 zł0.277
Szeroki programBez zmianPodwyżka82 515 zł124-8.5%25 953 zł81%-37 133 zł0.339
●Bez zmianProgramPodwyżka93 840 zł109-9.9%9299 zł85%-28 325 zł0.364
RozwójProgramBez zmian74 853 zł121-6.2%43 269 zł79%-38 470 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian70 577 zł133-4.3%47 778 zł79%-43 084 zł0.389
RozwójBez zmianPodwyżka86 783 zł112-10.3%21 379 zł83%-32 527 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian78 883 zł109-8.0%39 012 zł82%-34 109 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka79 484 zł116-9.9%32 022 zł81%-38 476 zł0.421
Szeroki programBez zmianBez zmian68 030 zł124-6.6%55 030 zł78%-42 694 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian72 286 zł112-8.5%50 543 zł79%-38 103 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka98 091 zł96-11.9%4641 zł88%-23 667 zł0.484
RozwójProgramObniżka63 804 zł121-4.7%65 538 zł77%-42 725 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka83 760 zł104-11.7%27 488 zł83%-33 859 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka90 804 zł100-12.1%17 101 zł85%-28 175 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian83 119 zł96-10.1%34 501 zł84%-29 470 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka67 825 zł109-6.6%61 291 zł79%-38 375 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian65 269 zł116-8.0%60 665 zł77%-43 912 zł0.517
●Szeroki programProgramObniżka59 536 zł133-2.8%70 038 zł75%-47 329 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian76 295 zł100-10.3%46 309 zł82%-33 765 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka72 051 zł96-8.7%56 793 zł81%-33 749 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian69 534 zł104-9.9%56 169 zł79%-39 311 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka61 569 zł112-7.1%72 173 zł77%-42 215 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka57 322 zł124-5.2%76 650 zł75%-46 795 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka87 790 zł92-13.5%23 231 zł85%-29 496 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka65 570 zł100-9.0%67 948 zł79%-37 887 zł0.583
Głębokie cięcieProgramBez zmian87 259 zł83-12.1%30 319 zł86%-24 944 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka95 032 zł87-14.1%12 601 zł88%-23 544 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian80 508 zł87-12.3%41 825 zł84%-29 151 zł0.608
Bez zmianWstrzymanieBez zmian73 552 zł92-11.7%51 925 zł81%-34 962 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka54 762 zł116-6.6%81 902 zł73%-47 922 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka102 244 zł83-13.9%170 zł93%-19 125 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka76 180 zł83-10.8%52 784 zł83%-29 236 zł0.622
RozwójWstrzymanieObniżka59 018 zł104-8.5%77 416 zł76%-43 331 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka69 772 zł87-11.0%63 576 zł81%-33 287 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieObniżka63 027 zł92-10.3%73 182 zł78%-38 993 zł0.665
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka92 029 zł79-15.4%18 718 zł87%-24 851 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian77 776 zł79-13.6%47 428 zł83%-30 335 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian84 625 zł74-14.3%37 832 zł86%-24 651 zł0.717
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka99 162 zł74-16.1%8375 zł93%-19 026 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka67 240 zł79-12.3%68 716 zł80%-34 380 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianObniżka73 878 zł74-13.0%59 656 zł83%-28 800 zł0.736
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian81 903 zł66-15.6%43 345 zł86%-25 822 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka96 170 zł66-17.3%14 401 zł91%-20 321 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka71 357 zł66-14.3%64 787 zł82%-29 880 zł0.827

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.84 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 55% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.