Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy85 613 mieszkańcówdochody własne 8944 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.42% do 0.03%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-5.3% do 31.32%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	136 170 zł	132	-2.1%	26 963 zł	79%	-51 491 zł	0.248
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	132 421 zł	137	-2.1%	29 321 zł	79%	-53 848 zł	0.272
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	129 788 zł	150	-0.1%	33 810 zł	78%	-58 338 zł	0.276
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	138 736 zł	119	-4.0%	22 550 zł	80%	-47 077 zł	0.298
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	134 949 zł	123	-4.2%	25 014 zł	79%	-49 499 zł	0.316
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	142 902 zł	110	-5.0%	19 655 zł	82%	-44 182 zł	0.328
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	141 200 zł	105	-6.1%	18 306 zł	82%	-42 801 zł	0.381
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	140 311 zł	108	-6.6%	19 134 zł	82%	-43 630 zł	0.387
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	116 203 zł	127	-2.9%	67 377 zł	77%	-56 064 zł	0.442
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	112 646 zł	132	-2.9%	73 675 zł	75%	-58 359 zł	0.468
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	118 943 zł	114	-4.8%	67 045 zł	79%	-51 609 zł	0.469
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	109 839 zł	145	-0.9%	74 081 zł	73%	-62 891 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	122 912 zł	105	-5.7%	60 244 zł	79%	-48 782 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	115 346 zł	118	-5.0%	73 370 zł	78%	-53 968 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	121 580 zł	100	-6.9%	66 810 zł	79%	-47 290 zł	0.524
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	120 688 zł	103	-7.3%	67 656 zł	79%	-48 122 zł	0.532
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	105 470 zł	123	-3.3%	93 831 zł	74%	-58 819 zł	0.551
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	108 312 zł	110	-5.3%	93 270 zł	76%	-54 329 zł	0.572
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	102 010 zł	128	-3.3%	99 905 zł	73%	-61 085 zł	0.577
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	112 184 zł	101	-6.2%	86 692 zł	78%	-51 531 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	99 102 zł	141	-1.4%	100 540 zł	72%	-65 651 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	104 811 zł	114	-5.5%	99 373 zł	75%	-56 660 zł	0.597

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.