HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat brzeski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy85 613 mieszkańcówdochody własne 8944 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.42% do 0.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.3% do 31.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne136 170 zł132-2.1%26 963 zł79%-51 491 zł0.248
●RozwójDoinwestowanieAktywne132 421 zł137-2.1%29 321 zł79%-53 848 zł0.272
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne129 788 zł150-0.1%33 810 zł78%-58 338 zł0.276
●RozwójBez zmianAktywne138 736 zł119-4.0%22 550 zł80%-47 077 zł0.298
Bez zmianDoinwestowanieAktywne134 949 zł123-4.2%25 014 zł79%-49 499 zł0.316
●Szeroki programOgraniczenieAktywne142 902 zł110-5.0%19 655 zł82%-44 182 zł0.328
Bez zmianBez zmianAktywne141 200 zł105-6.1%18 306 zł82%-42 801 zł0.381
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne140 311 zł108-6.6%19 134 zł82%-43 630 zł0.387
●RozwójOgraniczenieAktywne145 384 zł97-6.9%15 338 zł82%-39 865 zł0.415
Szeroki programBez zmianBez zmian116 203 zł127-2.9%67 377 zł77%-56 064 zł0.442
RozwójDoinwestowanieBez zmian112 646 zł132-2.9%73 675 zł75%-58 359 zł0.468
RozwójBez zmianBez zmian118 943 zł114-4.8%67 045 zł79%-51 609 zł0.469
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian109 839 zł145-0.9%74 081 zł73%-62 891 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian122 912 zł105-5.7%60 244 zł79%-48 782 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne146 471 zł90-8.5%12 531 zł83%-37 037 zł0.481
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne145 568 zł93-8.9%13 374 zł83%-37 881 zł0.485
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian115 346 zł118-5.0%73 370 zł78%-53 968 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne147 768 zł83-8.9%11 174 zł83%-35 681 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian121 580 zł100-6.9%66 810 zł79%-47 290 zł0.524
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian120 688 zł103-7.3%67 656 zł79%-48 122 zł0.532
RozwójOgraniczenieBez zmian125 568 zł92-7.6%60 005 zł80%-44 422 zł0.540
Szeroki programBez zmianRezygnacja105 470 zł123-3.3%93 831 zł74%-58 819 zł0.551
RozwójBez zmianRezygnacja108 312 zł110-5.3%93 270 zł76%-54 329 zł0.572
RozwójDoinwestowanieRezygnacja102 010 zł128-3.3%99 905 zł73%-61 085 zł0.577
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja112 184 zł101-6.2%86 692 zł78%-51 531 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja99 102 zł141-1.4%100 540 zł72%-65 651 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian126 830 zł85-9.2%61 198 zł81%-41 548 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne151 639 zł75-10.7%6873 zł86%-31 389 zł0.593
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja104 811 zł114-5.5%99 373 zł75%-56 660 zł0.597
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian125 925 zł88-9.6%62 059 zł81%-42 395 zł0.599
Bez zmianBez zmianRezygnacja111 049 zł96-7.3%92 808 zł78%-49 976 zł0.618
Bez zmianOgraniczenieBez zmian128 125 zł78-9.6%59 859 zł82%-40 195 zł0.621
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja110 158 zł99-7.8%93 654 zł78%-50 808 zł0.626
RozwójOgraniczenieRezygnacja114 942 zł88-8.1%86 224 zł79%-47 136 zł0.628
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne152 923 zł68-11.2%5530 zł86%-30 048 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja116 305 zł81-9.6%87 190 zł79%-44 229 zł0.674
LikwidacjaBez zmianBez zmian131 980 zł70-11.5%55 698 zł83%-35 922 zł0.679
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja115 400 zł84-10.1%88 051 zł79%-45 075 zł0.681
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja117 600 zł74-10.1%85 851 zł80%-42 875 zł0.699
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian133 261 zł63-11.9%54 373 zł83%-34 583 zł0.711
LikwidacjaBez zmianRezygnacja121 459 zł66-11.9%81 685 zł82%-38 597 zł0.748
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne157 980 zł53-13.4%0 zł90%-24 528 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja122 741 zł59-12.3%80 360 zł82%-37 258 zł0.778
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian138 300 zł48-14.1%49 300 zł86%-29 084 zł0.812
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja127 784 zł44-14.5%75 351 zł84%-31 753 zł0.869

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.