Przestrzeń decyzji · województwo

OPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy930 296 mieszkańcówdochody własne 8664 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.83% do 0.32%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.1% do 22.37%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	85 831 zł	131	-2.9%	13 881 zł	86%	-27 340 zł	0.215
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	87 911 zł	118	-4.6%	10 296 zł	90%	-23 755 zł	0.293
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	82 261 zł	120	-5.0%	13 935 zł	86%	-27 390 zł	0.345
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	74 105 zł	137	-1.9%	24 703 zł	84%	-32 961 zł	0.360
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	76 319 zł	124	-3.6%	23 716 zł	85%	-29 312 zł	0.375
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	89 763 zł	105	-6.3%	6960 zł	93%	-20 419 zł	0.392
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	84 388 zł	107	-6.7%	11 597 zł	89%	-23 801 zł	0.423
	Bez zmian	Program	Bez zmian	78 304 zł	111	-5.4%	23 070 zł	86%	-25 913 zł	0.427
●	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	69 389 zł	134	-1.9%	34 692 zł	82%	-33 720 zł	0.442
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	78 315 zł	110	-6.1%	19 703 zł	85%	-29 282 zł	0.449
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	71 448 zł	121	-3.6%	33 949 zł	84%	-30 274 zł	0.453
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	70 951 zł	126	-4.0%	32 399 zł	83%	-32 800 zł	0.456
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	67 099 zł	147	-0.1%	35 660 zł	81%	-37 416 zł	0.466
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	73 206 zł	113	-5.8%	31 468 zł	85%	-29 149 zł	0.490
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	73 890 zł	107	-5.6%	32 399 zł	86%	-26 679 zł	0.496
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	66 465 zł	123	-4.0%	42 145 zł	82%	-33 454 zł	0.530
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	64 136 zł	136	-2.3%	43 195 zł	81%	-37 150 zł	0.530
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	75 232 zł	100	-7.4%	30 754 zł	86%	-25 748 zł	0.550
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	67 278 zł	116	-5.2%	39 274 zł	82%	-34 548 zł	0.551
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	68 563 zł	110	-5.8%	41 315 zł	84%	-30 007 zł	0.559
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	69 589 zł	103	-6.9%	38 251 zł	84%	-30 864 zł	0.590
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	60 581 zł	126	-3.5%	49 865 zł	80%	-38 838 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	62 964 zł	113	-5.2%	48 726 zł	81%	-35 109 zł	0.621
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	65 116 zł	100	-6.9%	47 808 zł	83%	-31 629 zł	0.656

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 388 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.