HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

OPOLSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy930 296 mieszkańcówdochody własne 8664 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.83% do 0.32%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.1% do 22.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (8)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja85 831 zł131-2.9%13 881 zł86%-27 340 zł0.215
●ZagęszczenieProgramKoncentracja87 911 zł118-4.6%10 296 zł90%-23 755 zł0.293
Szeroki programBez zmianKoncentracja82 261 zł120-5.0%13 935 zł86%-27 390 zł0.345
●Szeroki programProgramBez zmian74 105 zł137-1.9%24 703 zł84%-32 961 zł0.360
ZagęszczenieProgramBez zmian76 319 zł124-3.6%23 716 zł85%-29 312 zł0.375
●Bez zmianProgramKoncentracja89 763 zł105-6.3%6960 zł93%-20 419 zł0.392
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja84 388 zł107-6.7%11 597 zł89%-23 801 zł0.423
Bez zmianProgramBez zmian78 304 zł111-5.4%23 070 zł86%-25 913 zł0.427
●ZagęszczenieProgramWyrównywanie69 389 zł134-1.9%34 692 zł82%-33 720 zł0.442
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja78 315 zł110-6.1%19 703 zł85%-29 282 zł0.449
Bez zmianProgramWyrównywanie71 448 zł121-3.6%33 949 zł84%-30 274 zł0.453
Szeroki programBez zmianBez zmian70 951 zł126-4.0%32 399 zł83%-32 800 zł0.456
●Szeroki programProgramWyrównywanie67 099 zł147-0.1%35 660 zł81%-37 416 zł0.466
ZagęszczenieBez zmianBez zmian73 206 zł113-5.8%31 468 zł85%-29 149 zł0.490
RedukcjaProgramWyrównywanie73 890 zł107-5.6%32 399 zł86%-26 679 zł0.496
RedukcjaProgramBez zmian80 686 zł97-7.3%21 614 zł90%-22 357 zł0.506
●RedukcjaProgramKoncentracja92 050 zł91-8.2%3448 zł96%-16 907 zł0.507
Bez zmianBez zmianKoncentracja86 286 zł94-8.4%10 961 zł93%-20 460 zł0.517
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja80 500 zł97-7.8%18 754 zł87%-25 657 zł0.524
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie66 465 zł123-4.0%42 145 zł82%-33 454 zł0.530
Szeroki programBez zmianWyrównywanie64 136 zł136-2.3%43 195 zł81%-37 150 zł0.530
Bez zmianBez zmianBez zmian75 232 zł100-7.4%30 754 zł86%-25 748 zł0.550
Szeroki programWstrzymanieBez zmian67 278 zł116-5.2%39 274 zł82%-34 548 zł0.551
Bez zmianBez zmianWyrównywanie68 563 zł110-5.8%41 315 zł84%-30 007 zł0.559
LikwidacjaProgramWyrównywanie76 284 zł93-7.4%30 944 zł88%-23 148 zł0.565
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian69 589 zł103-6.9%38 251 zł84%-30 864 zł0.590
LikwidacjaProgramBez zmian83 021 zł83-9.1%20 323 zł93%-18 865 zł0.602
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie60 581 zł126-3.5%49 865 zł80%-38 838 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja82 456 zł84-9.5%18 069 zł90%-22 281 zł0.612
RedukcjaBez zmianWyrównywanie71 025 zł96-7.6%39 711 zł85%-26 423 zł0.613
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie62 964 zł113-5.2%48 726 zł81%-35 109 zł0.621
●LikwidacjaProgramKoncentracja94 290 zł77-10.0%0 zł97%-13 459 zł0.626
RedukcjaBez zmianKoncentracja88 598 zł80-10.2%9567 zł95%-16 957 zł0.627
RedukcjaBez zmianBez zmian77 636 zł86-9.3%29 242 zł89%-22 202 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieBez zmian71 670 zł90-8.6%37 447 zł85%-27 429 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie65 116 zł100-6.9%47 808 zł83%-31 629 zł0.656
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie73 439 zł82-9.5%38 453 zł87%-22 902 zł0.687
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie67 620 zł86-8.7%46 135 zł85%-28 016 zł0.712
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja84 813 zł70-11.3%16 648 zł93%-18 747 zł0.716
LikwidacjaBez zmianBez zmian79 992 zł72-11.1%28 144 zł93%-18 719 zł0.726
RedukcjaWstrzymanieBez zmian74 117 zł76-10.4%35 865 zł87%-23 854 zł0.729
LikwidacjaBez zmianKoncentracja90 862 zł66-12.0%8516 zł97%-13 516 zł0.741
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie70 076 zł72-10.6%44 744 zł86%-24 468 zł0.785
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian76 516 zł62-12.2%34 632 zł91%-20 343 zł0.820
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja87 123 zł56-13.1%15 459 zł96%-15 277 zł0.826

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 388 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.40 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 41% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.