Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat trzebnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy87 765 mieszkańcówdochody własne 7610 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.22% do 1.28%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.99% do 20.32%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	61 400 zł	132	+10.6%	23 974 zł	85%	-24 851 zł	0.297
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	58 573 zł	137	+10.6%	26 240 zł	83%	-27 117 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	64 366 zł	119	+8.5%	20 075 zł	86%	-20 953 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	55 552 zł	150	+12.8%	30 202 zł	81%	-31 079 zł	0.344
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	61 508 zł	123	+8.2%	22 423 zł	85%	-23 266 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	67 469 zł	110	+7.4%	17 433 zł	89%	-18 310 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	67 247 zł	105	+6.1%	16 311 zł	91%	-17 162 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	66 287 zł	108	+5.6%	17 220 zł	89%	-18 072 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 595 zł	127	+9.8%	42 101 zł	81%	-29 997 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	52 668 zł	114	+7.6%	39 712 zł	82%	-26 049 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	55 644 zł	105	+6.5%	35 703 zł	85%	-23 478 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 890 zł	132	+9.8%	45 762 zł	78%	-32 196 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 931 zł	118	+7.4%	43 404 zł	81%	-28 296 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 762 zł	145	+12.0%	48 227 zł	77%	-36 207 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	55 656 zł	100	+5.3%	37 412 zł	85%	-22 209 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	54 694 zł	103	+4.8%	38 337 zł	85%	-23 122 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	43 241 zł	123	+9.2%	53 757 zł	77%	-32 936 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	46 379 zł	110	+7.1%	51 258 zł	80%	-28 952 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	49 294 zł	101	+6.0%	47 354 zł	82%	-26 412 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 598 zł	128	+9.2%	57 313 zł	76%	-35 104 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 703 zł	114	+6.9%	54 846 zł	78%	-31 168 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 404 zł	141	+11.4%	59 873 zł	73%	-39 150 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.