HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat trzebnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy87 765 mieszkańcówdochody własne 7610 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.22% do 1.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.99% do 20.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne61 400 zł132+10.6%23 974 zł85%-24 851 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne58 573 zł137+10.6%26 240 zł83%-27 117 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne64 366 zł119+8.5%20 075 zł86%-20 953 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 552 zł150+12.8%30 202 zł81%-31 079 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne61 508 zł123+8.2%22 423 zł85%-23 266 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne67 469 zł110+7.4%17 433 zł89%-18 310 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne67 247 zł105+6.1%16 311 zł91%-17 162 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne66 287 zł108+5.6%17 220 zł89%-18 072 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne70 365 zł97+5.3%13 615 zł94%-14 492 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 595 zł127+9.8%42 101 zł81%-29 997 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian52 668 zł114+7.6%39 712 zł82%-26 049 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 644 zł105+6.5%35 703 zł85%-23 478 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 890 zł132+9.8%45 762 zł78%-32 196 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne71 950 zł90+3.5%11 196 zł96%-12 055 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 931 zł118+7.4%43 404 zł81%-28 296 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne70 979 zł93+3.0%12 118 zł95%-12 978 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 762 zł145+12.0%48 227 zł77%-36 207 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian55 656 zł100+5.3%37 412 zł85%-22 209 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne73 179 zł83+3.0%9918 zł96%-10 778 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 694 zł103+4.8%38 337 zł85%-23 122 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 648 zł92+4.4%33 391 zł86%-19 611 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 241 zł123+9.2%53 757 zł77%-32 936 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja46 379 zł110+7.1%51 258 zł80%-28 952 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 294 zł101+6.0%47 354 zł82%-26 412 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 598 zł128+9.2%57 313 zł76%-35 104 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 703 zł114+6.9%54 846 zł78%-31 168 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 343 zł85+2.7%32 429 zł89%-17 121 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja37 404 zł141+11.4%59 873 zł73%-39 150 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 369 zł88+2.2%33 366 zł88%-18 047 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 432 zł96+4.8%48 850 zł82%-25 077 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne76 569 zł75+1.0%6178 zł98%-7046 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 469 zł99+4.2%49 774 zł82%-25 989 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 363 zł88+3.9%44 933 zł85%-22 509 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 569 zł78+2.2%31 166 zł91%-15 847 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne77 786 zł68+0.5%4912 zł99%-5781 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 122 zł81+2.2%43 863 zł86%-19 985 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja53 149 zł84+1.7%44 799 zł86%-20 910 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian64 945 zł70+0.2%27 539 zł95%-12 130 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 349 zł74+1.7%42 599 zł87%-18 710 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 161 zł63-0.3%26 288 zł96%-10 867 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 728 zł66-0.3%38 969 zł91%-14 989 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne82 312 zł53-2.0%0 zł100%-877 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 944 zł59-0.8%37 717 zł93%-13 726 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian70 671 zł48-2.8%21 643 zł99%-5981 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 458 zł44-3.3%33 070 zł97%-8836 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 276 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.00 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 45% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.