HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4986 mieszkańcówdochody własne 6690 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.01% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.08% do 32.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka91 052 zł133-3.1%17 587 zł69%-57 128 zł0.240
●RozwójProgramPodwyżka94 998 zł121-5.0%13 352 zł72%-52 893 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka88 252 zł124-5.5%27 291 zł69%-55 971 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka98 704 zł109-6.9%9363 zł73%-48 904 zł0.363
RozwójProgramBez zmian80 878 zł121-3.1%50 744 zł68%-55 581 zł0.373
●Szeroki programProgramBez zmian76 942 zł133-1.1%54 873 zł66%-59 803 zł0.388
RozwójBez zmianPodwyżka92 180 zł112-7.4%23 171 zł72%-51 757 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian84 575 zł109-5.0%46 858 zł70%-51 603 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 498 zł116-6.9%35 068 zł68%-56 559 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian74 556 zł124-3.6%64 997 zł65%-58 549 zł0.449
RozwójBez zmianBez zmian78 474 zł112-5.5%60 888 zł67%-54 346 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka102 552 zł96-9.0%5171 zł75%-44 711 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka89 433 zł104-8.8%30 940 zł70%-52 335 zł0.485
RozwójProgramObniżka70 426 zł121-1.6%79 547 zł65%-57 564 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka95 869 zł100-9.2%19 294 zł73%-47 787 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian88 410 zł96-7.1%42 795 zł72%-47 425 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 116 zł109-3.6%75 669 zł67%-53 596 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian72 052 zł116-5.0%72 138 zł65%-59 070 zł0.515
Bez zmianBez zmianBez zmian82 154 zł100-7.4%57 021 zł70%-50 387 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka66 497 zł133+0.4%83 668 zł63%-61 778 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka77 942 zł96-5.7%71 739 zł69%-49 429 zł0.542
RozwójWstrzymanieBez zmian75 978 zł104-6.9%68 021 zł67%-54 858 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka68 330 zł112-4.1%88 892 zł65%-56 257 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka64 419 zł124-2.1%92 994 zł63%-60 451 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka93 130 zł92-10.6%27 054 zł72%-48 356 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka72 003 zł100-6.0%85 033 zł67%-52 307 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian92 165 zł83-9.2%39 107 zł74%-43 343 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka99 697 zł87-11.2%15 239 zł75%-43 616 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian85 969 zł87-9.4%53 067 zł72%-46 232 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 664 zł92-8.8%64 146 zł69%-50 891 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka62 101 zł116-3.6%99 661 zł62%-60 924 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka106 318 zł83-11.1%1132 zł78%-40 615 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka81 689 zł83-7.9%68 149 zł72%-45 357 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka66 019 zł104-5.5%95 551 zł64%-56 721 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka75 809 zł87-8.0%81 300 zł69%-48 163 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 699 zł92-7.4%91 684 zł67%-52 763 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka96 967 zł79-12.6%22 990 zł75%-44 174 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 489 zł79-10.8%60 137 zł72%-46 724 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian89 705 zł74-11.5%49 486 zł74%-42 171 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka103 444 zł74-13.3%11 452 zł78%-39 541 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 514 zł79-9.4%87 895 zł69%-48 607 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka79 536 zł74-10.2%77 727 zł72%-44 112 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 233 zł66-12.8%56 548 zł73%-42 653 zł0.809
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka100 722 zł66-14.6%19 151 zł77%-40 088 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 250 zł66-11.5%84 314 zł71%-44 546 zł0.829

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 305 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.27 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 91% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.