Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy77 387 mieszkańcówdochody własne 7851 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.21% do 0.6%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-3.42% do 23.09%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	69 924 zł	132	+7.1%	24 565 zł	79%	-35 800 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	66 971 zł	137	+7.1%	26 783 zł	78%	-37 987 zł	0.315
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 862 zł	119	+5.0%	20 524 zł	81%	-31 780 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	63 975 zł	150	+9.2%	30 890 zł	77%	-42 094 zł	0.334
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	69 876 zł	123	+4.7%	22 826 zł	80%	-34 011 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	76 118 zł	110	+3.9%	17 903 zł	82%	-29 208 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 712 zł	105	+2.7%	16 621 zł	83%	-27 870 zł	0.392
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	74 765 zł	108	+2.2%	17 517 zł	82%	-28 773 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	57 069 zł	127	+6.2%	46 603 zł	76%	-40 199 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	60 123 zł	114	+4.1%	44 568 zł	78%	-36 115 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	54 247 zł	132	+6.2%	50 732 zł	74%	-42 357 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	63 243 zł	105	+3.1%	40 062 zł	79%	-33 561 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	57 267 zł	118	+3.9%	48 727 zł	77%	-38 324 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	51 136 zł	145	+8.3%	52 831 zł	72%	-46 506 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	63 088 zł	100	+1.9%	42 624 zł	79%	-32 144 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	62 139 zł	103	+1.4%	43 533 zł	79%	-33 044 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	50 146 zł	123	+5.7%	60 864 zł	73%	-42 781 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	53 269 zł	110	+3.6%	58 698 zł	76%	-38 665 zł	0.554
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	56 323 zł	101	+2.6%	54 318 zł	78%	-36 138 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	47 390 zł	128	+5.7%	64 866 zł	72%	-44 911 zł	0.566
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	50 479 zł	114	+3.4%	62 731 zł	74%	-40 846 zł	0.578
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	44 209 zł	141	+7.8%	67 096 zł	69%	-49 092 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.