HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat oławski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy77 387 mieszkańcówdochody własne 7851 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.21% do 0.6%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.42% do 23.09%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne69 924 zł132+7.1%24 565 zł79%-35 800 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne66 971 zł137+7.1%26 783 zł78%-37 987 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne72 862 zł119+5.0%20 524 zł81%-31 780 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne63 975 zł150+9.2%30 890 zł77%-42 094 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne69 876 zł123+4.7%22 826 zł80%-34 011 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 118 zł110+3.9%17 903 zł82%-29 208 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne75 712 zł105+2.7%16 621 zł83%-27 870 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 765 zł108+2.2%17 517 zł82%-28 773 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne78 983 zł97+1.9%13 945 zł85%-25 270 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian57 069 zł127+6.2%46 603 zł76%-40 199 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian60 123 zł114+4.1%44 568 zł78%-36 115 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian54 247 zł132+6.2%50 732 zł74%-42 357 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian63 243 zł105+3.1%40 062 zł79%-33 561 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne80 522 zł90+0.2%11 403 zł86%-22 721 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 563 zł93-0.3%12 313 zł85%-23 638 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian57 267 zł118+3.9%48 727 zł77%-38 324 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian51 136 zł145+8.3%52 831 zł72%-46 506 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian63 088 zł100+1.9%42 624 zł79%-32 144 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne81 763 zł83-0.3%10 113 zł87%-21 438 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian62 139 zł103+1.4%43 533 zł79%-33 044 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian66 224 zł92+1.1%38 107 zł81%-29 560 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja50 146 zł123+5.7%60 864 zł73%-42 781 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja53 269 zł110+3.6%58 698 zł76%-38 665 zł0.554
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja56 323 zł101+2.6%54 318 zł78%-36 138 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja47 390 zł128+5.7%64 866 zł72%-44 911 zł0.566
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja50 479 zł114+3.4%62 731 zł74%-40 846 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja44 209 zł141+7.8%67 096 zł69%-49 092 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian67 881 zł85-0.6%37 518 zł83%-26 954 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian66 920 zł88-1.1%38 440 zł82%-27 867 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne85 244 zł75-2.3%6286 zł90%-17 671 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja56 304 zł96+1.4%56 624 zł78%-34 662 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja55 355 zł99+0.9%57 533 zł78%-35 561 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja59 375 zł88+0.6%52 232 zł79%-32 105 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian69 120 zł78-1.1%36 240 zł83%-25 667 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 474 zł68-2.8%5008 zł92%-16 401 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja61 100 zł81-1.1%51 513 zł81%-29 468 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja60 140 zł84-1.6%52 435 zł80%-30 380 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian72 586 zł70-3.1%32 509 zł86%-21 864 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja62 340 zł74-1.6%50 235 zł81%-28 180 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 814 zł63-3.6%31 243 zł86%-20 592 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja65 810 zł66-3.6%46 500 zł83%-24 373 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 100 zł53-5.2%0 zł96%-11 459 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja67 038 zł59-4.1%45 234 zł85%-23 098 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 425 zł48-6.0%26 515 zł91%-15 668 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja71 652 zł44-6.5%40 514 zł88%-18 112 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 280 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 63% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.