HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bierutów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9193 mieszkańcówdochody własne 7199 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.55% do 0.46%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.05% do 21.47%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka63 328 zł133-5.9%17 346 zł85%-26 687 zł0.260
●RozwójProgramPodwyżka67 423 zł121-7.8%12 918 zł88%-22 267 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka61 139 zł124-8.2%22 468 zł85%-26 625 zł0.349
●Bez zmianProgramPodwyżka71 275 zł109-9.6%8740 zł92%-18 095 zł0.366
RozwójProgramBez zmian54 995 zł121-5.9%34 496 zł83%-28 232 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka65 216 zł112-10.1%18 098 zł88%-22 226 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian50 911 zł133-4.0%38 788 zł80%-32 639 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian58 837 zł109-7.8%30 451 zł85%-24 074 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka58 671 zł116-9.6%26 913 zł84%-27 951 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian49 099 zł124-6.4%43 561 zł80%-32 379 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian53 164 zł112-8.2%39 290 zł83%-27 993 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka75 300 zł96-11.6%4317 zł96%-13 681 zł0.484
RozwójProgramObniżka45 813 zł121-4.5%50 781 zł79%-32 632 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian62 848 zł96-9.8%26 197 zł89%-19 677 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka49 647 zł109-6.4%46 745 zł82%-28 483 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka69 050 zł100-11.9%13 976 zł92%-18 075 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka62 756 zł104-11.4%22 533 zł86%-23 541 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian56 988 zł100-10.1%35 266 zł85%-23 855 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian46 859 zł116-7.8%47 637 zł79%-33 578 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka41 736 zł133-2.5%55 064 zł76%-37 029 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka53 648 zł96-8.4%42 501 zł84%-24 098 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian50 933 zł104-9.6%43 358 zł82%-29 182 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka44 260 zł112-6.9%55 098 zł79%-32 246 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka40 203 zł124-5.0%59 360 zł76%-36 623 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka48 076 zł100-8.7%51 083 zł82%-28 118 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka66 598 zł92-13.2%18 401 zł90%-19 380 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian66 771 zł83-11.9%22 201 zł93%-15 384 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka73 053 zł87-13.8%9650 zł96%-13 685 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 977 zł87-12.1%31 035 zł89%-19 481 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian54 764 zł92-11.4%39 325 zł84%-25 035 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 132 zł116-6.4%63 151 zł76%-37 729 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka57 561 zł83-10.5%38 636 zł88%-19 817 zł0.616
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka79 235 zł83-13.7%32 zł98%-9373 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka42 198 zł104-8.2%58 880 zł78%-33 343 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka52 056 zł87-10.7%46 890 zł84%-23 757 zł0.639
Bez zmianWstrzymanieObniżka46 021 zł92-10.1%54 856 zł81%-29 205 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka70 611 zł79-15.1%14 082 zł95%-14 977 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian58 764 zł79-13.4%35 083 zł88%-20 648 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian64 880 zł74-14.1%27 202 zł93%-15 212 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka50 011 zł79-12.1%50 625 zł84%-24 831 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 949 zł74-12.8%43 160 zł88%-19 499 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka76 968 zł74-15.8%5643 zł98%-9399 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian62 676 zł66-15.4%31 169 zł92%-16 367 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 913 zł66-14.1%46 841 zł86%-20 562 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka74 536 zł66-17.1%9992 zł98%-10 679 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 318 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.08 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.