Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ząbkowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy59 803 mieszkańcówdochody własne 9993 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.45% do -0.04%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.37% do 29.39%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	157 723 zł	132	-7.3%	28 762 zł	88%	-35 130 zł	0.239
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	153 568 zł	137	-7.3%	31 551 zł	86%	-37 913 zł	0.263
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	150 932 zł	150	-5.5%	36 127 zł	85%	-42 494 zł	0.263
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	160 283 zł	119	-9.2%	24 268 zł	90%	-30 636 zł	0.293
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	156 081 zł	123	-9.4%	27 181 zł	89%	-33 496 zł	0.310
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	164 964 zł	110	-10.1%	20 815 zł	93%	-27 182 zł	0.324
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	162 725 zł	105	-11.2%	19 974 zł	93%	-26 302 zł	0.379
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	161 890 zł	108	-11.6%	20 734 zł	93%	-27 063 zł	0.384
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	134 578 zł	127	-8.1%	69 577 zł	84%	-42 774 zł	0.441
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	130 643 zł	132	-8.1%	75 990 zł	83%	-45 465 zł	0.466
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	127 807 zł	145	-6.2%	76 726 zł	82%	-50 114 zł	0.469
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	137 338 zł	114	-9.9%	68 925 zł	85%	-38 211 zł	0.470
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	141 792 zł	105	-10.8%	61 891 zł	86%	-34 856 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	133 355 zł	118	-10.1%	75 376 zł	84%	-40 980 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	139 979 zł	100	-11.9%	68 390 zł	87%	-33 808 zł	0.526
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	139 141 zł	103	-12.4%	69 176 zł	86%	-34 573 zł	0.533
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	122 110 zł	123	-8.6%	96 175 zł	82%	-47 227 zł	0.554
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	124 988 zł	110	-10.4%	95 291 zł	83%	-42 614 zł	0.577
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	118 288 zł	128	-8.6%	102 362 zł	81%	-49 874 zł	0.579
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	129 331 zł	101	-11.3%	88 482 zł	85%	-39 301 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	115 335 zł	141	-6.7%	103 330 zł	79%	-54 574 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	121 117 zł	114	-10.6%	101 518 zł	82%	-45 340 zł	0.601

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 308 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 36% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.