HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ząbkowicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 803 mieszkańcówdochody własne 9993 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.45% do -0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.37% do 29.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne157 723 zł132-7.3%28 762 zł88%-35 130 zł0.239
●RozwójDoinwestowanieAktywne153 568 zł137-7.3%31 551 zł86%-37 913 zł0.263
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne150 932 zł150-5.5%36 127 zł85%-42 494 zł0.263
●RozwójBez zmianAktywne160 283 zł119-9.2%24 268 zł90%-30 636 zł0.293
Bez zmianDoinwestowanieAktywne156 081 zł123-9.4%27 181 zł89%-33 496 zł0.310
●Szeroki programOgraniczenieAktywne164 964 zł110-10.1%20 815 zł93%-27 182 zł0.324
Bez zmianBez zmianAktywne162 725 zł105-11.2%19 974 zł93%-26 302 zł0.379
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne161 890 zł108-11.6%20 734 zł93%-27 063 zł0.384
●RozwójOgraniczenieAktywne167 429 zł97-11.9%16 430 zł95%-22 797 zł0.413
Szeroki programBez zmianBez zmian134 578 zł127-8.1%69 577 zł84%-42 774 zł0.441
RozwójDoinwestowanieBez zmian130 643 zł132-8.1%75 990 zł83%-45 465 zł0.466
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian127 807 zł145-6.2%76 726 zł82%-50 114 zł0.469
RozwójBez zmianBez zmian137 338 zł114-9.9%68 925 zł85%-38 211 zł0.470
Szeroki programOgraniczenieBez zmian141 792 zł105-10.8%61 891 zł86%-34 856 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne168 430 zł90-13.4%13 648 zł97%-19 988 zł0.480
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne167 580 zł93-13.9%14 425 zł96%-20 767 zł0.484
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian133 355 zł118-10.1%75 376 zł84%-40 980 zł0.494
●Bez zmianOgraniczenieAktywne169 780 zł83-13.9%12 225 zł97%-18 567 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian139 979 zł100-11.9%68 390 zł87%-33 808 zł0.526
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian139 141 zł103-12.4%69 176 zł86%-34 573 zł0.533
RozwójOgraniczenieBez zmian144 458 zł92-12.6%61 344 zł89%-30 402 zł0.541
Szeroki programBez zmianRezygnacja122 110 zł123-8.6%96 175 zł82%-47 227 zł0.554
RozwójBez zmianRezygnacja124 988 zł110-10.4%95 291 zł83%-42 614 zł0.577
RozwójDoinwestowanieRezygnacja118 288 zł128-8.6%102 362 zł81%-49 874 zł0.579
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja129 331 zł101-11.3%88 482 zł85%-39 301 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja115 335 zł141-6.7%103 330 zł79%-54 574 zł0.582
●LikwidacjaBez zmianAktywne174 019 zł75-15.6%7454 zł98%-13 808 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian145 662 zł85-14.1%62 305 zł91%-27 520 zł0.595
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian144 809 zł88-14.5%63 108 zł90%-28 302 zł0.600
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja121 117 zł114-10.6%101 518 zł82%-45 340 zł0.601
Bez zmianOgraniczenieBez zmian147 009 zł78-14.5%60 908 zł91%-26 102 zł0.623
Bez zmianBez zmianRezygnacja127 746 zł96-12.4%94 526 zł85%-38 161 zł0.624
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja126 908 zł99-12.8%95 312 zł85%-38 926 zł0.631
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne175 355 zł68-16.0%6048 zł98%-12 403 zł0.631
RozwójOgraniczenieRezygnacja132 114 zł88-13.1%87 703 zł86%-34 797 zł0.633
OgraniczenieBez zmianRezygnacja133 434 zł81-14.5%88 435 zł87%-31 866 zł0.679
LikwidacjaBez zmianBez zmian151 230 zł70-16.3%56 347 zł95%-21 364 zł0.681
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja132 582 zł84-15.0%89 238 zł87%-32 648 zł0.686
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja134 782 zł74-15.0%87 038 zł88%-30 448 zł0.704
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian152 563 zł63-16.7%54 967 zł96%-19 962 zł0.714
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne180 819 zł53-18.1%0 zł99%-6368 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja139 008 zł66-16.7%82 471 zł91%-25 704 zł0.754
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja140 341 zł59-17.1%81 090 zł94%-24 302 zł0.783
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian158 006 zł48-18.8%49 427 zł98%-13 950 zł0.814
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja145 789 zł44-19.2%75 591 zł96%-18 283 zł0.873

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 308 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 36% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.