HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Czarny Bór

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4717 mieszkańcówdochody własne 10 149 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.83% do 0.26%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.82% do 30.69%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka123 925 zł133+1.5%21 462 zł70%-78 163 zł0.225
●RozwójProgramPodwyżka128 737 zł121-0.5%16 261 zł71%-72 963 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka119 427 zł124-1.0%35 908 zł69%-77 212 zł0.328
●Bez zmianProgramPodwyżka133 289 zł109-2.4%11 328 zł72%-68 030 zł0.361
RozwójProgramBez zmian108 852 zł121+1.5%67 840 zł68%-77 176 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian104 054 zł133+3.6%72 936 zł66%-82 360 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka124 213 zł112-2.9%30 826 zł71%-72 042 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian113 391 zł109-0.5%63 010 zł70%-72 260 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka115 280 zł116-2.4%46 754 zł68%-78 362 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian100 144 zł124+1.0%87 128 zł66%-81 259 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian104 915 zł112-1.0%82 062 zł68%-76 105 zł0.464
RozwójProgramObniżka94 139 zł121+3.1%106 953 zł65%-80 287 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka138 150 zł96-4.6%6007 zł75%-62 708 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka120 076 zł104-4.4%41 660 zł71%-73 179 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka128 739 zł100-4.9%26 009 zł72%-67 138 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian118 234 zł96-2.6%57 815 zł71%-66 959 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka98 668 zł109+1.0%102 135 zł67%-75 382 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka89 352 zł133+5.1%112 038 zł63%-85 458 zł0.511
Szeroki programWstrzymanieBez zmian96 352 zł116-0.5%97 102 zł65%-82 308 zł0.512
Bez zmianBez zmianBez zmian109 428 zł100-2.9%77 260 zł69%-71 217 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka103 498 zł96-1.2%97 076 zł68%-70 097 zł0.545
RozwójWstrzymanieBez zmian101 133 zł104-2.4%92 024 zł67%-77 142 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka90 638 zł112+0.5%120 082 zł65%-79 104 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka85 877 zł124+2.6%125 137 zł63%-84 246 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka124 613 zł92-6.3%36 831 zł72%-68 263 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka95 141 zł100-1.5%115 292 zł67%-74 229 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian122 957 zł83-4.9%53 161 zł73%-61 797 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka133 569 zł87-6.9%20 828 zł75%-61 850 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian114 241 zł87-5.1%72 173 zł71%-65 950 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian105 656 zł92-4.4%87 211 zł68%-72 242 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka82 348 zł116+1.0%134 460 zł62%-85 222 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka142 890 zł83-6.8%908 zł77%-57 526 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka108 208 zł83-3.4%92 616 zł71%-64 950 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka87 119 zł104-1.0%129 393 zł64%-80 068 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka99 940 zł87-3.6%110 519 zł68%-68 978 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka91 632 zł92-2.9%124 592 zł66%-75 181 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka129 457 zł79-8.3%31 635 zł74%-62 959 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian110 482 zł79-6.5%82 035 zł71%-66 960 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian118 934 zł74-7.2%67 728 zł73%-60 822 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka138 280 zł74-9.1%16 038 zł77%-56 701 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka96 445 zł79-5.1%119 719 zł68%-69 914 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka104 622 zł74-5.8%106 086 zł71%-63 863 zł0.746
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian115 189 zł66-8.6%77 568 zł72%-61 816 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka134 181 zł66-10.4%26 750 zł76%-57 795 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka101 138 zł66-7.2%115 274 zł70%-64 785 zł0.838

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 379 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.80 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 89% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.