HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Boguszów-Gorce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 079 mieszkańcówdochody własne 6840 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.86% do 0.22%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.74% do 28.44%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka73 564 zł133-8.5%17 751 zł71%-52 983 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka77 579 zł121-10.3%13 422 zł73%-48 654 zł0.281
Szeroki programBez zmianPodwyżka71 164 zł124-10.8%25 112 zł71%-52 074 zł0.344
●Bez zmianProgramPodwyżka81 353 zł109-12.1%9340 zł76%-44 572 zł0.365
RozwójProgramBez zmian64 624 zł121-8.5%43 446 zł69%-52 047 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian60 619 zł133-6.6%47 648 zł67%-56 363 zł0.396
RozwójBez zmianPodwyżka75 161 zł112-12.5%20 836 zł73%-47 765 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian68 387 zł109-10.3%39 488 zł72%-47 977 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka68 606 zł116-12.1%31 331 zł70%-52 864 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian58 605 zł124-8.9%55 379 zł67%-55 332 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian62 592 zł112-10.8%51 197 zł69%-51 036 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 284 zł96-14.0%5032 zł78%-40 264 zł0.484
RozwójProgramObniżka55 041 zł121-7.1%66 616 zł66%-54 549 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 918 zł100-14.3%16 887 zł76%-43 703 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian72 306 zł96-12.3%35 337 zł74%-43 686 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka72 611 zł104-13.9%27 128 zł73%-48 545 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka58 798 zł109-8.9%62 667 zł68%-50 490 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian66 338 zł100-12.5%47 259 zł72%-46 986 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 281 zł116-10.3%61 155 zł66%-56 041 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka51 044 zł133-5.2%70 810 zł64%-58 856 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka62 706 zł96-10.9%58 546 zł71%-46 210 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian60 276 zł104-12.1%56 964 zł68%-51 735 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka53 296 zł112-9.4%73 712 zł66%-53 449 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka49 317 zł124-7.5%77 886 zł63%-57 736 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka76 375 zł92-15.6%23 170 zł75%-44 473 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka57 035 zł100-11.2%69 782 zł68%-49 409 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian76 139 zł83-14.3%31 508 zł77%-39 495 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 829 zł87-16.2%12 743 zł78%-39 417 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian70 236 zł87-14.5%43 137 zł75%-42 717 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian64 030 zł92-13.9%53 018 zł71%-47 676 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka47 167 zł116-8.9%83 271 zł63%-58 385 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 130 zł83-16.0%886 zł79%-36 058 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka66 531 zł83-13.0%54 878 zł74%-42 030 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka51 154 zł104-10.8%79 088 zł65%-54 089 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka60 923 zł87-13.2%65 841 zł72%-45 152 zł0.643
Bez zmianWstrzymanieObniżka54 900 zł92-12.5%75 150 zł67%-50 039 zł0.660
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka80 296 zł79-17.5%19 016 zł78%-40 175 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian67 937 zł79-15.8%48 878 zł74%-43 394 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian74 050 zł74-16.5%39 479 zł77%-38 548 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka58 798 zł79-14.5%71 141 zł70%-45 770 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka64 728 zł74-15.2%62 191 zł74%-40 994 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 655 zł74-18.1%8853 zł79%-35 232 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian71 761 zł66-17.7%45 161 zł77%-39 214 zł0.806
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka84 132 zł66-19.4%15 060 zł79%-35 978 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka62 612 zł66-16.5%67 482 zł73%-41 601 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 311 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.13 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.