Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wałbrzyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy52 275 mieszkańcówdochody własne 8705 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.93% do 0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-13.98% do 36.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	148 309 zł	132	-4.6%	27 261 zł	68%	-79 429 zł	0.243
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	144 496 zł	137	-4.6%	29 357 zł	68%	-81 521 zł	0.266
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	141 983 zł	150	-2.7%	34 064 zł	67%	-86 232 zł	0.269
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	150 757 zł	119	-6.5%	22 626 zł	69%	-74 794 zł	0.295
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	146 906 zł	123	-6.7%	24 829 zł	68%	-76 953 zł	0.312
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	154 971 zł	110	-7.4%	20 012 zł	70%	-72 180 zł	0.325
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	153 104 zł	105	-8.6%	18 163 zł	71%	-70 297 zł	0.379
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	152 207 zł	108	-9.0%	18 998 zł	70%	-71 133 zł	0.385
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	127 559 zł	127	-5.4%	80 206 zł	65%	-81 360 zł	0.441
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	123 942 zł	132	-5.4%	87 953 zł	64%	-83 413 zł	0.467
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	130 185 zł	114	-7.3%	81 387 zł	67%	-76 706 zł	0.469
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	121 251 zł	145	-3.5%	86 845 zł	63%	-88 142 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	134 198 zł	105	-8.2%	73 156 zł	68%	-74 137 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	126 528 zł	118	-7.4%	89 149 zł	66%	-78 827 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	132 710 zł	100	-9.3%	82 651 zł	68%	-72 191 zł	0.525
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	131 809 zł	103	-9.7%	83 507 zł	68%	-73 030 zł	0.533
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	116 413 zł	123	-5.8%	115 257 zł	64%	-82 735 zł	0.552
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	119 143 zł	110	-7.7%	116 144 zł	65%	-78 059 zł	0.574
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	112 895 zł	128	-5.8%	122 715 zł	62%	-84 771 zł	0.578
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	123 056 zł	101	-8.6%	108 201 zł	66%	-75 505 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	110 100 zł	141	-3.9%	121 901 zł	62%	-89 522 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	115 584 zł	114	-7.9%	123 620 zł	64%	-80 164 zł	0.599

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.