HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wałbrzyski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 275 mieszkańcówdochody własne 8705 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.93% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.98% do 36.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne148 309 zł132-4.6%27 261 zł68%-79 429 zł0.243
●RozwójDoinwestowanieAktywne144 496 zł137-4.6%29 357 zł68%-81 521 zł0.266
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne141 983 zł150-2.7%34 064 zł67%-86 232 zł0.269
●RozwójBez zmianAktywne150 757 zł119-6.5%22 626 zł69%-74 794 zł0.295
Bez zmianDoinwestowanieAktywne146 906 zł123-6.7%24 829 zł68%-76 953 zł0.312
●Szeroki programOgraniczenieAktywne154 971 zł110-7.4%20 012 zł70%-72 180 zł0.325
Bez zmianBez zmianAktywne153 104 zł105-8.6%18 163 zł71%-70 297 zł0.379
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne152 207 zł108-9.0%18 998 zł70%-71 133 zł0.385
●RozwójOgraniczenieAktywne157 336 zł97-9.3%15 471 zł72%-67 638 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian127 559 zł127-5.4%80 206 zł65%-81 360 zł0.441
RozwójDoinwestowanieBez zmian123 942 zł132-5.4%87 953 zł64%-83 413 zł0.467
RozwójBez zmianBez zmian130 185 zł114-7.3%81 387 zł67%-76 706 zł0.469
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian121 251 zł145-3.5%86 845 zł63%-88 142 zł0.471
Szeroki programOgraniczenieBez zmian134 198 zł105-8.2%73 156 zł68%-74 137 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne158 316 zł90-10.8%12 435 zł72%-64 581 zł0.480
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne157 405 zł93-11.3%13 285 zł72%-65 432 zł0.485
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian126 528 zł118-7.4%89 149 zł66%-78 827 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne159 605 zł83-11.3%11 085 zł72%-63 232 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian132 710 zł100-9.3%82 651 zł68%-72 191 zł0.525
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian131 809 zł103-9.7%83 507 zł68%-73 030 zł0.533
RozwójOgraniczenieBez zmian136 742 zł92-10.0%74 428 zł69%-69 576 zł0.541
Szeroki programBez zmianRezygnacja116 413 zł123-5.8%115 257 zł64%-82 735 zł0.552
RozwójBez zmianRezygnacja119 143 zł110-7.7%116 144 zł65%-78 059 zł0.574
RozwójDoinwestowanieRezygnacja112 895 zł128-5.8%122 715 zł62%-84 771 zł0.578
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja123 056 zł101-8.6%108 201 zł66%-75 505 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja110 100 zł141-3.9%121 901 zł62%-89 522 zł0.582
●LikwidacjaBez zmianAktywne163 427 zł75-13.1%6823 zł74%-58 979 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian137 901 zł85-11.6%77 108 zł70%-66 496 zł0.594
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja115 584 zł114-7.9%123 620 zł64%-80 164 zł0.599
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian136 988 zł88-12.0%77 978 zł70%-67 350 zł0.600
Bez zmianBez zmianRezygnacja121 770 zł96-9.7%117 117 zł67%-73 522 zł0.621
Bez zmianOgraniczenieBez zmian139 188 zł78-12.0%75 778 zł70%-65 150 zł0.622
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja120 870 zł99-10.2%117 972 zł66%-74 361 zł0.629
RozwójOgraniczenieRezygnacja125 704 zł88-10.5%109 179 zł68%-70 923 zł0.631
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne164 703 zł68-13.5%5487 zł75%-57 645 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja126 967 zł81-12.0%111 569 zł68%-67 822 zł0.677
LikwidacjaBez zmianBez zmian142 994 zł70-13.8%71 675 zł72%-60 916 zł0.680
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja126 054 zł84-12.4%112 438 zł68%-68 675 zł0.684
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja128 254 zł74-12.4%110 238 zł69%-66 475 zł0.702
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian144 268 zł63-14.2%70 360 zł72%-59 584 zł0.713
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne169 705 zł53-15.7%0 zł78%-52 168 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja132 064 zł66-14.2%106 131 zł70%-62 236 zł0.752
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja133 338 zł59-14.6%104 857 zł72%-60 903 zł0.781
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian149 253 zł48-16.4%65 503 zł74%-54 128 zł0.813
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja138 327 zł44-16.8%100 106 zł73%-55 442 zł0.871

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 286 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 95% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.