Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świdnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy149 312 mieszkańcówdochody własne 7702 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.48% do 0%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.81% do 17.43%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	57 239 zł	132	-2.5%	24 294 zł	96%	-10 930 zł	0.299
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	54 374 zł	137	-2.5%	26 778 zł	94%	-13 409 zł	0.325
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	60 288 zł	119	-4.5%	20 465 zł	99%	-7101 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	51 268 zł	150	-0.5%	30 668 zł	91%	-17 303 zł	0.347
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	57 386 zł	123	-4.6%	23 034 zł	97%	-9633 zł	0.348
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	63 457 zł	110	-5.4%	17 578 zł	99%	-4213 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	63 244 zł	105	-6.5%	16 781 zł	99%	-3388 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	62 298 zł	108	-7.0%	17 673 zł	99%	-4281 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	45 390 zł	127	-3.3%	40 089 zł	89%	-17 840 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	48 546 zł	114	-5.2%	37 228 zł	93%	-13 946 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	51 588 zł	105	-6.2%	33 444 zł	96%	-11 146 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	42 648 zł	132	-3.3%	43 480 zł	86%	-20 236 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	45 767 zł	118	-5.4%	40 664 zł	91%	-16 397 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	39 434 zł	145	-1.3%	46 406 zł	84%	-24 195 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	51 610 zł	100	-7.3%	34 499 zł	96%	-10 169 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	50 662 zł	103	-7.8%	35 407 zł	96%	-11 065 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	38 986 zł	123	-3.8%	49 875 zł	85%	-21 733 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	42 209 zł	110	-5.7%	46 989 zł	89%	-17 795 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	45 189 zł	101	-6.6%	43 307 zł	92%	-15 034 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 307 zł	128	-3.8%	53 178 zł	83%	-24 090 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 491 zł	114	-5.9%	50 333 zł	86%	-20 206 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 027 zł	141	-1.8%	56 192 zł	80%	-28 093 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 11% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.