HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat świdnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy149 312 mieszkańcówdochody własne 7702 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.48% do 0%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.81% do 17.43%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne57 239 zł132-2.5%24 294 zł96%-10 930 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne54 374 zł137-2.5%26 778 zł94%-13 409 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne60 288 zł119-4.5%20 465 zł99%-7101 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne51 268 zł150-0.5%30 668 zł91%-17 303 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne57 386 zł123-4.6%23 034 zł97%-9633 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne63 457 zł110-5.4%17 578 zł99%-4213 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne63 244 zł105-6.5%16 781 zł99%-3388 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne62 298 zł108-7.0%17 673 zł99%-4281 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne66 433 zł97-7.3%13 832 zł100%-468 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian45 390 zł127-3.3%40 089 zł89%-17 840 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian48 546 zł114-5.2%37 228 zł93%-13 946 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian51 588 zł105-6.2%33 444 zł96%-11 146 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian42 648 zł132-3.3%43 480 zł86%-20 236 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne68 078 zł90-8.9%11 510 zł100%1873 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian45 767 zł118-5.4%40 664 zł91%-16 397 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne67 121 zł93-9.3%12 416 zł100%966 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian39 434 zł145-1.3%46 406 zł84%-24 195 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian51 610 zł100-7.3%34 499 zł96%-10 169 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne69 321 zł83-9.3%10 216 zł100%3166 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian50 662 zł103-7.8%35 407 zł96%-11 065 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian54 672 zł92-8.0%30 705 zł98%-7335 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja38 986 zł123-3.8%49 875 zł85%-21 733 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja42 209 zł110-5.7%46 989 zł89%-17 795 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja45 189 zł101-6.6%43 307 zł92%-15 034 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja36 307 zł128-3.8%53 178 zł83%-24 090 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja39 491 zł114-5.9%50 333 zł86%-20 206 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian56 427 zł85-9.6%29 370 zł99%-4927 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja33 027 zł141-1.8%56 192 zł80%-28 093 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian55 467 zł88-10.1%30 292 zł99%-5836 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja45 338 zł96-7.8%44 204 zł92%-13 974 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne72 824 zł75-11.1%6341 zł100%7033 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja44 390 zł99-8.2%45 112 zł92%-14 869 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja48 339 zł88-8.5%40 500 zł95%-11 179 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian57 667 zł78-10.1%28 092 zł99%-3636 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne74 055 zł68-11.6%5059 zł100%8314 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja50 159 zł81-10.1%39 071 zł98%-8727 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja49 200 zł84-10.5%39 992 zł96%-9636 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian61 157 zł70-11.9%24 339 zł100%215 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja51 400 zł74-10.5%37 792 zł98%-7436 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian62 386 zł63-12.3%23 072 zł100%1493 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja54 893 zł66-12.3%34 035 zł99%-3580 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne78 705 zł53-13.8%0 zł100%13 365 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja56 122 zł59-12.7%32 768 zł99%-2302 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian67 020 zł48-14.5%18 270 zł100%6526 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja60 760 zł44-14.9%27 948 zł100%2736 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 11% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.