Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kłodzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy145 243 mieszkańcówdochody własne 12 278 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.44% do -0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-14.75% do 49.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (10)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	459 069 zł	150	-5.3%	42 132 zł	72%	-121 699 zł	0.155
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	466 633 zł	132	-7.2%	33 863 zł	74%	-113 430 zł	0.170
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	459 563 zł	137	-7.2%	36 419 zł	73%	-115 980 zł	0.185
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	467 035 zł	119	-9.1%	28 250 zł	74%	-107 818 zł	0.256
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	459 924 zł	123	-9.2%	41 632 zł	74%	-110 468 zł	0.267
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	474 842 zł	110	-10.0%	24 786 zł	76%	-104 353 zł	0.301
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	467 308 zł	105	-11.1%	34 233 zł	76%	-102 407 zł	0.361
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	466 579 zł	108	-11.5%	35 007 zł	76%	-103 046 zł	0.364
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	415 325 zł	127	-8.0%	196 637 zł	72%	-116 578 zł	0.424
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	407 786 zł	145	-6.1%	204 269 zł	71%	-124 818 zł	0.432
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	408 695 zł	132	-8.0%	215 533 zł	71%	-119 074 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	416 142 zł	114	-9.8%	208 411 zł	72%	-110 941 zł	0.471
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	423 501 zł	105	-10.7%	188 876 zł	73%	-107 538 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	409 468 zł	118	-10.0%	227 252 zł	72%	-113 538 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	416 827 zł	100	-11.8%	220 211 zł	73%	-105 505 zł	0.541
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	416 095 zł	103	-12.2%	220 989 zł	73%	-106 148 zł	0.546
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	387 878 zł	123	-8.4%	296 702 zł	71%	-118 847 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	380 332 zł	141	-6.5%	303 915 zł	69%	-127 095 zł	0.582
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	381 475 zł	128	-8.4%	314 827 zł	70%	-121 320 zł	0.598
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	388 928 zł	110	-10.2%	307 699 zł	71%	-113 179 zł	0.610
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	396 061 zł	101	-11.1%	288 934 zł	72%	-109 797 zł	0.612
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	382 480 zł	114	-10.4%	325 774 zł	71%	-115 754 zł	0.636

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 297 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.