HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Grębocice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5299 mieszkańcówdochody własne 18 572 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.44% do 1.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.4% do 29.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka315 465 zł133+2.3%31 658 zł95%-42 626 zł0.189
●RozwójProgramPodwyżka322 440 zł121+0.2%23 884 zł97%-34 869 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka303 534 zł124-0.3%58 164 zł95%-45 082 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian271 988 zł133+4.3%120 130 zł89%-58 785 zł0.345
RozwójProgramBez zmian278 937 zł121+2.3%112 651 zł91%-51 060 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka329 106 zł109-1.7%16 435 zł98%-27 437 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka310 460 zł112-2.2%50 628 zł97%-37 380 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka294 021 zł116-1.7%77 047 zł93%-49 451 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian285 578 zł109+0.2%105 492 zł95%-43 659 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian261 334 zł124+1.8%145 213 zł88%-60 711 zł0.426
RozwójBez zmianBez zmian268 234 zł112-0.3%137 788 zł90%-53 040 zł0.460
RozwójProgramObniżka246 749 zł121+3.8%179 175 zł86%-63 002 zł0.477
RozwójWstrzymaniePodwyżka300 966 zł104-3.7%69 572 zł95%-41 725 zł0.477
●OgraniczenieProgramPodwyżka336 500 zł96-3.9%8086 zł99%-19 109 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka317 078 zł100-4.2%43 494 zł97%-30 001 zł0.484
●Szeroki programProgramObniżka239 819 zł133+5.9%186 633 zł85%-70 704 zł0.493
OgraniczenieProgramBez zmian292 940 zł96-1.9%97 507 zł96%-35 370 zł0.493
Bez zmianProgramObniżka253 371 zł109+1.8%172 037 zł89%-55 623 zł0.499
Szeroki programWstrzymanieBez zmian252 588 zł116+0.2%162 684 zł86%-64 746 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian274 827 zł100-2.2%130 682 zł94%-45 693 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian259 507 zł104-1.7%155 238 zł89%-57 052 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka230 113 zł124+3.3%209 845 zł85%-72 238 zł0.552
OgraniczenieProgramObniżka260 709 zł96-0.5%164 078 zł91%-47 364 zł0.558
RozwójBez zmianObniżka236 994 zł112+1.3%202 441 zł86%-64 591 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka307 604 zł92-5.6%62 417 zł97%-34 322 zł0.577
Głębokie cięcieProgramBez zmian300 083 zł83-4.2%90 322 zł97%-27 341 zł0.605
OgraniczenieBez zmianPodwyżka324 417 zł87-6.3%35 534 zł98%-21 735 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka243 568 zł100-0.7%195 356 zł88%-57 266 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka221 936 zł116+1.8%226 203 zł83%-76 027 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka343 674 zł83-6.1%0 zł99%-11 042 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian266 119 zł92-3.7%148 112 zł91%-49 681 zł0.620
OgraniczenieBez zmianBez zmian282 134 zł87-4.4%122 758 zł96%-37 466 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka228 836 zł104-0.3%218 778 zł85%-68 356 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka267 830 zł83-2.7%157 331 zł95%-39 362 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka250 851 zł87-2.9%187 821 zł91%-49 069 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka235 429 zł92-2.2%211 673 zł86%-61 008 zł0.691
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka314 967 zł79-7.7%54 430 zł98%-26 026 zł0.696
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian273 450 zł79-5.8%140 161 zł95%-41 425 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian289 223 zł74-6.5%116 044 zł97%-29 497 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka331 538 zł74-8.4%28 236 zł99%-13 728 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka242 736 zł79-4.4%203 954 zł89%-52 782 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka257 918 zł74-5.1%181 178 zł94%-41 127 zł0.767
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka322 111 zł66-9.8%46 954 zł99%-17 990 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian280 562 zł66-7.9%133 269 zł97%-33 427 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka249 826 zł66-6.5%197 289 zł92%-44 813 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 564 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.90 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 14% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.