HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chojnów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9425 mieszkańcówdochody własne 7026 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.71% do 0.42%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.77% do 25.6%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka68 067 zł133+3.0%17 296 zł75%-41 985 zł0.257
●RozwójProgramPodwyżka72 068 zł121+0.9%13 026 zł78%-37 715 zł0.284
Szeroki programBez zmianPodwyżka65 872 zł124+0.4%23 624 zł75%-41 255 zł0.347
●Bez zmianProgramPodwyżka75 829 zł109-1.1%9003 zł79%-33 692 zł0.366
RozwójProgramBez zmian59 615 zł121+3.0%39 510 zł74%-41 793 zł0.379
RozwójBez zmianPodwyżka69 855 zł112-1.6%19 436 zł78%-37 006 zł0.400
●Szeroki programProgramBez zmian55 623 zł133+5.0%43 707 zł70%-46 052 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian63 366 zł109+0.9%35 558 zł76%-37 781 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka63 455 zł116-1.1%29 101 zł75%-42 093 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian53 801 zł124+2.5%50 167 zł70%-45 183 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian57 775 zł112+0.4%45 991 zł74%-40 945 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka79 739 zł96-3.2%4775 zł82%-29 463 zł0.484
RozwójProgramObniżka50 409 zł121+4.5%59 766 zł70%-44 801 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka73 597 zł100-3.5%15 494 zł79%-33 003 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian67 264 zł96-1.3%31 418 zł79%-33 567 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka67 446 zł104-3.0%24 906 zł77%-37 836 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka54 153 zł109+2.5%55 822 zł73%-40 798 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian61 507 zł100-1.6%42 059 zł76%-36 954 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian51 610 zł116+0.9%55 180 zł70%-45 932 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka46 424 zł133+6.6%63 955 zł66%-49 052 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka58 042 zł96+0.2%51 692 zł75%-36 594 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian55 591 zł104-1.1%50 995 zł73%-41 686 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka48 845 zł112+1.9%65 667 zł70%-43 851 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka44 879 zł124+4.0%69 836 zł66%-48 080 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka52 571 zł100-0.1%61 743 zł73%-39 868 zł0.578
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka71 195 zł92-5.0%20 955 zł79%-33 824 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian71 080 zł83-3.5%27 580 zł80%-29 448 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka77 486 zł87-5.6%11 363 zł82%-28 798 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 385 zł87-3.7%37 942 zł79%-32 763 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian59 331 zł92-3.0%47 056 zł75%-37 685 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka42 855 zł116+2.5%74 502 zł66%-48 763 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka83 566 zł83-5.4%700 zł83%-25 330 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka61 849 zł83-2.1%48 019 zł78%-32 485 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka46 829 zł104+0.4%70 325 zł69%-44 525 zł0.621
OgraniczenieBez zmianObniżka56 439 zł87-2.3%57 753 zł75%-35 687 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka50 561 zł92-1.6%66 394 zł71%-40 534 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka75 093 zł79-7.0%16 814 zł81%-29 608 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian63 217 zł79-5.2%42 928 zł78%-33 484 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian69 180 zł74-5.9%34 279 zł80%-28 667 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka54 438 zł79-3.7%62 323 zł75%-36 343 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianObniżka60 226 zł74-4.5%54 137 zł78%-31 601 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka81 293 zł74-7.8%7479 zł83%-24 688 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian67 021 zł66-7.3%39 187 zł80%-29 378 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka78 909 zł66-9.2%12 852 zł83%-25 488 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka58 234 zł66-5.9%58 699 zł78%-32 247 zł0.820

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 310 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.