HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chojnów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy12 243 mieszkańcówdochody własne 5839 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.4% do -0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-8.89% do 23.95%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka37 480 zł133-8.6%16 524 zł64%-48 003 zł0.292
●RozwójProgramPodwyżka41 228 zł121-10.5%12 525 zł66%-44 004 zł0.301
Szeroki programBez zmianPodwyżka36 353 zł124-10.9%20 270 zł64%-46 916 zł0.368
●Bez zmianProgramPodwyżka44 742 zł109-12.3%8765 zł69%-40 245 zł0.372
RozwójProgramBez zmian32 210 zł121-8.6%31 838 zł63%-46 662 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka40 086 zł112-12.7%16 315 zł66%-42 934 zł0.409
Bez zmianProgramBez zmian35 715 zł109-10.5%28 164 zł64%-42 913 zł0.413
●Szeroki programProgramBez zmian28 470 zł133-6.8%35 750 zł59%-50 650 zł0.425
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka34 668 zł116-12.3%24 293 zł63%-47 437 zł0.443
Szeroki programBez zmianBez zmian27 618 zł124-9.1%40 207 zł59%-49 467 zł0.469
RozwójBez zmianBez zmian31 342 zł112-10.9%36 311 zł63%-45 496 zł0.470
Bez zmianProgramObniżka29 044 zł109-9.1%43 422 zł62%-44 882 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka48 360 zł96-14.2%4848 zł72%-36 327 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian39 322 zł96-12.4%24 353 zł68%-39 009 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka43 585 zł100-14.5%12 648 zł70%-39 191 zł0.491
RozwójProgramObniżka25 545 zł121-7.3%47 089 zł59%-48 623 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka38 408 zł104-14.0%20 380 zł65%-43 447 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian34 832 zł100-12.7%32 654 zł65%-41 764 zł0.514
OgraniczenieProgramObniżka32 643 zł96-11.1%39 620 zł64%-40 988 zł0.525
Szeroki programWstrzymanieBez zmian26 100 zł116-10.5%43 923 zł59%-49 924 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka21 812 zł133-5.4%50 994 zł56%-52 603 zł0.541
RozwójBez zmianObniżka24 880 zł112-9.6%51 121 zł59%-47 387 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian29 831 zł104-12.3%40 021 zł62%-45 945 zł0.547
Bez zmianBez zmianObniżka28 364 zł100-11.4%47 471 zł62%-43 662 zł0.565
Szeroki programBez zmianObniżka21 163 zł124-7.7%55 009 zł56%-51 350 zł0.566
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka41 913 zł92-15.8%16 705 zł68%-39 696 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian42 857 zł83-14.5%20 796 zł71%-35 189 zł0.591
OgraniczenieBez zmianBez zmian38 422 zł87-14.6%28 862 zł68%-37 879 zł0.599
Bez zmianWstrzymanieBez zmian33 328 zł92-14.0%36 356 zł64%-42 205 zł0.601
OgraniczenieBez zmianPodwyżka47 186 zł87-16.4%8844 zł73%-35 293 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka36 170 zł83-13.2%36 200 zł67%-37 178 zł0.605
RozwójWstrzymanieObniżka23 493 zł104-10.9%54 566 zł58%-47 789 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka19 769 zł116-9.1%58 462 zł56%-51 760 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka51 906 zł83-16.2%1058 zł76%-32 494 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka31 946 zł87-13.3%43 781 zł64%-39 787 zł0.625
Bez zmianWstrzymanieObniżka26 983 zł92-12.7%50 909 zł61%-44 057 zł0.644
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian36 926 zł79-15.9%32 555 zł67%-38 310 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka45 523 zł79-17.6%12 892 zł72%-35 787 zł0.692
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian41 940 zł74-16.6%25 447 zł72%-34 078 zł0.707
OgraniczenieWstrzymanieObniżka30 573 zł79-14.6%47 149 zł64%-40 172 zł0.711
Głębokie cięcieBez zmianObniżka35 456 zł74-15.3%40 409 zł67%-35 996 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka50 715 zł74-18.3%5246 zł76%-31 479 zł0.732
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian40 452 zł66-17.9%29 072 zł71%-34 499 zł0.797
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka34 092 zł66-16.6%43 770 zł67%-36 371 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka49 060 zł66-19.5%9225 zł75%-31 964 zł0.818

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.88 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.