Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat legnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy54 967 mieszkańcówdochody własne 7965 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.32% do 0.28%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.22% do 17.53%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 895 zł	132	+4.8%	24 337 zł	96%	-10 579 zł	0.297
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 997 zł	137	+4.8%	26 810 zł	94%	-13 052 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	62 940 zł	119	+2.8%	20 497 zł	98%	-6740 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 893 zł	150	+6.9%	30 717 zł	90%	-16 959 zł	0.344
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	60 008 zł	123	+2.6%	23 054 zł	97%	-9262 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	66 154 zł	110	+1.7%	17 608 zł	99%	-3881 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 895 zł	105	+0.5%	16 797 zł	99%	-3020 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 955 zł	108	+0.0%	17 686 zł	99%	-3916 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	47 749 zł	127	+4.0%	40 818 zł	89%	-17 479 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	50 905 zł	114	+1.9%	38 066 zł	93%	-13 575 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 987 zł	105	+0.9%	34 203 zł	95%	-10 774 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	44 978 zł	132	+4.0%	44 289 zł	86%	-19 870 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	48 098 zł	118	+1.7%	41 575 zł	90%	-16 015 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	41 763 zł	145	+6.1%	47 106 zł	84%	-23 840 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 969 zł	100	-0.3%	35 414 zł	96%	-9784 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	53 027 zł	103	-0.8%	36 316 zł	95%	-10 677 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	41 190 zł	123	+3.5%	51 136 zł	86%	-21 361 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	44 413 zł	110	+1.4%	48 285 zł	88%	-17 412 zł	0.551
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	47 433 zł	101	+0.4%	44 516 zł	91%	-14 650 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 483 zł	128	+3.5%	54 512 zł	83%	-23 711 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 669 zł	114	+1.2%	51 699 zł	86%	-19 813 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 200 zł	141	+5.6%	57 428 zł	80%	-27 726 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.