HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat legnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy54 967 mieszkańcówdochody własne 7965 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.32% do 0.28%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.22% do 17.53%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 895 zł132+4.8%24 337 zł96%-10 579 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 997 zł137+4.8%26 810 zł94%-13 052 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne62 940 zł119+2.8%20 497 zł98%-6740 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 893 zł150+6.9%30 717 zł90%-16 959 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 008 zł123+2.6%23 054 zł97%-9262 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 154 zł110+1.7%17 608 zł99%-3881 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 895 zł105+0.5%16 797 zł99%-3020 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 955 zł108+0.0%17 686 zł99%-3916 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne69 125 zł97-0.3%13 853 zł100%-144 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 749 zł127+4.0%40 818 zł89%-17 479 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 905 zł114+1.9%38 066 zł93%-13 575 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 987 zł105+0.9%34 203 zł95%-10 774 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 978 zł132+4.0%44 289 zł86%-19 870 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 761 zł90-2.0%11 521 zł100%2196 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 809 zł93-2.5%12 423 zł100%1288 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian48 098 zł118+1.7%41 575 zł90%-16 015 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 763 zł145+6.1%47 106 zł84%-23 840 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 969 zł100-0.3%35 414 zł96%-9784 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 009 zł83-2.5%10 223 zł100%3488 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 027 zł103-0.8%36 316 zł95%-10 677 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 070 zł92-1.1%31 533 zł98%-6953 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 190 zł123+3.5%51 136 zł86%-21 361 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja44 413 zł110+1.4%48 285 zł88%-17 412 zł0.551
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 433 zł101+0.4%44 516 zł91%-14 650 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 483 zł128+3.5%54 512 zł83%-23 711 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 669 zł114+1.2%51 699 zł86%-19 813 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 818 zł85-2.7%30 244 zł99%-4536 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja35 200 zł141+5.6%57 428 zł80%-27 726 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 864 zł88-3.2%31 159 zł99%-5442 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 544 zł96-0.8%45 535 zł92%-13 578 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 537 zł75-4.4%6347 zł100%7312 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 602 zł99-1.3%46 436 zł91%-14 470 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 583 zł88-1.6%41 747 zł95%-10 786 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 064 zł78-3.2%28 959 zł99%-3242 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 774 zł68-4.9%5062 zł100%8590 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 397 zł81-3.2%40 360 zł97%-8325 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 443 zł84-3.7%41 274 zł96%-9231 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 578 zł70-5.2%25 173 zł100%610 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 643 zł74-3.7%39 074 zł98%-7031 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 812 zł63-5.6%23 901 zł100%1891 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 161 zł66-5.6%35 285 zł99%-3175 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 453 zł53-7.2%0 zł100%13 596 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 395 zł59-6.1%34 012 zł100%-1893 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 475 zł48-8.0%19 068 zł100%6922 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 062 zł44-8.4%29 161 zł100%3148 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 284 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.