Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat górowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy32 054 mieszkańcówdochody własne 7484 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.88% do 0.37%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.99% do 19.67%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	51 560 zł	132	-7.4%	24 775 zł	81%	-33 417 zł	0.304
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	48 756 zł	137	-7.4%	27 108 zł	79%	-35 722 zł	0.330
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	54 642 zł	119	-9.2%	20 763 zł	83%	-29 388 zł	0.331
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	51 798 zł	123	-9.4%	23 156 zł	82%	-31 753 zł	0.352
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	57 739 zł	110	-10.2%	18 030 zł	84%	-26 674 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	45 617 zł	150	-5.5%	31 186 zł	76%	-39 817 zł	0.353
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	57 631 zł	105	-11.2%	16 873 zł	85%	-25 481 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	56 679 zł	108	-11.7%	17 765 zł	84%	-26 374 zł	0.405
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	40 296 zł	127	-8.1%	41 809 zł	76%	-38 415 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	43 481 zł	114	-10.0%	39 116 zł	79%	-34 338 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	46 456 zł	105	-10.9%	35 139 zł	80%	-31 694 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	37 610 zł	132	-8.1%	45 393 zł	75%	-40 655 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	40 755 zł	118	-10.2%	42 748 zł	76%	-36 638 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	34 369 zł	145	-6.3%	48 150 zł	72%	-44 797 zł	0.500
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	46 572 zł	100	-12.0%	36 532 zł	82%	-30 383 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	45 619 zł	103	-12.4%	37 433 zł	80%	-31 279 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	34 200 zł	123	-8.6%	52 661 zł	74%	-41 322 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	37 448 zł	110	-10.4%	49 864 zł	76%	-37 210 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	40 364 zł	101	-11.3%	46 009 zł	77%	-34 596 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 573 zł	128	-8.6%	56 146 zł	71%	-43 532 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 780 zł	114	-10.6%	53 398 zł	75%	-39 480 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	28 268 zł	141	-6.7%	59 007 zł	67%	-47 710 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.