HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat górowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy32 054 mieszkańcówdochody własne 7484 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.88% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.99% do 19.67%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 560 zł132-7.4%24 775 zł81%-33 417 zł0.304
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 756 zł137-7.4%27 108 zł79%-35 722 zł0.330
●RozwójBez zmianAktywne54 642 zł119-9.2%20 763 zł83%-29 388 zł0.331
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 798 zł123-9.4%23 156 zł82%-31 753 zł0.352
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 739 zł110-10.2%18 030 zł84%-26 674 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 617 zł150-5.5%31 186 zł76%-39 817 zł0.353
Bez zmianBez zmianAktywne57 631 zł105-11.2%16 873 zł85%-25 481 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 679 zł108-11.7%17 765 zł84%-26 374 zł0.405
●RozwójOgraniczenieAktywne60 750 zł97-12.0%14 089 zł87%-22 727 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian40 296 zł127-8.1%41 809 zł76%-38 415 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 481 zł114-10.0%39 116 zł79%-34 338 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 456 zł105-10.9%35 139 zł80%-31 694 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian37 610 zł132-8.1%45 393 zł75%-40 655 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 434 zł90-13.5%11 572 zł89%-20 192 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian40 755 zł118-10.2%42 748 zł76%-36 638 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 471 zł93-13.9%12 478 zł88%-21 099 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian34 369 zł145-6.3%48 150 zł72%-44 797 zł0.500
Bez zmianBez zmianBez zmian46 572 zł100-12.0%36 532 zł82%-30 383 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 671 zł83-13.9%10 278 zł91%-18 899 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 619 zł103-12.4%37 433 zł80%-31 279 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 570 zł92-12.7%32 527 zł83%-27 699 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja34 200 zł123-8.6%52 661 zł74%-41 322 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja37 448 zł110-10.4%49 864 zł76%-37 210 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja40 364 zł101-11.3%46 009 zł77%-34 596 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja31 573 zł128-8.6%56 146 zł71%-43 532 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja34 780 zł114-10.6%53 398 zł75%-39 480 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 359 zł85-14.2%31 390 zł84%-25 113 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja28 268 zł141-6.7%59 007 zł67%-47 710 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 394 zł88-14.6%32 318 zł84%-26 022 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja40 601 zł96-12.4%47 284 zł78%-33 220 zł0.588
●LikwidacjaBez zmianAktywne67 150 zł75-15.6%6372 zł95%-15 004 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja39 648 zł99-12.8%48 200 zł77%-34 115 zł0.598
RozwójOgraniczenieRezygnacja43 541 zł88-13.1%43 420 zł80%-30 566 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 594 zł78-14.6%30 118 zł85%-23 822 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne68 376 zł68-16.1%5090 zł96%-13 723 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 392 zł81-14.6%42 199 zł82%-27 945 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 427 zł84-15.0%43 127 zł82%-28 853 zł0.652
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 059 zł70-16.3%26 404 zł88%-19 944 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja46 627 zł74-15.0%40 927 zł83%-26 653 zł0.669
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 283 zł63-16.7%25 145 zł90%-18 665 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 096 zł66-16.7%37 208 zł85%-22 770 zł0.721
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 998 zł53-18.2%0 zł98%-8644 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 321 zł59-17.2%35 949 zł86%-21 491 zł0.751
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 890 zł48-18.8%20 398 zł95%-13 604 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 932 zł44-19.2%31 197 zł92%-16 425 zł0.846

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 282 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.