HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Głogów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7260 mieszkańcówdochody własne 8021 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.46% do 1.89%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.34% do 17.84%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka49 168 zł133+17.3%17 722 zł81%-30 292 zł0.274
●RozwójProgramPodwyżka53 355 zł121+15.0%13 234 zł84%-25 804 zł0.292
Szeroki programBez zmianPodwyżka47 392 zł124+14.5%21 904 zł81%-30 045 zł0.357
●Bez zmianProgramPodwyżka57 297 zł109+12.8%8998 zł86%-21 569 zł0.369
RozwójProgramBez zmian41 841 zł121+17.3%32 705 zł78%-31 610 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka51 558 zł112+12.2%17 469 zł83%-25 581 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian45 773 zł109+15.0%28 552 zł81%-27 386 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian37 663 zł133+19.7%37 108 zł76%-36 086 zł0.412
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka45 151 zł116+12.8%25 853 zł79%-31 251 zł0.435
Szeroki programBez zmianBez zmian36 238 zł124+16.7%41 095 zł75%-35 648 zł0.462
RozwójBez zmianBez zmian40 395 zł112+14.5%36 716 zł78%-31 196 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka61 420 zł96+10.4%4520 zł90%-17 091 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian49 883 zł96+12.6%24 177 zł84%-22 923 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka37 263 zł109+16.7%43 251 zł77%-31 677 zł0.487
RozwójProgramObniżka33 339 zł121+19.1%47 395 zł74%-35 892 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka55 479 zł100+10.0%13 297 zł86%-21 369 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka49 325 zł104+10.6%21 418 zł82%-26 778 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian44 306 zł100+12.2%32 586 zł81%-26 995 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian34 210 zł116+15.0%44 733 zł74%-36 734 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka41 365 zł96+14.2%38 885 zł80%-27 224 zł0.530
●Szeroki programProgramObniżka29 168 zł133+21.4%51 790 zł70%-40 359 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian38 374 zł104+12.8%40 345 zł77%-32 273 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka32 152 zł112+16.2%50 971 zł74%-35 337 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka28 003 zł124+18.5%55 343 zł70%-39 780 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka36 056 zł100+13.9%46 850 zł77%-31 145 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka53 253 zł92+8.4%17 270 zł85%-22 557 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian53 904 zł83+10.0%20 062 zł87%-18 564 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian48 392 zł87+9.8%28 238 zł84%-22 559 zł0.602
Bez zmianWstrzymanieBez zmian42 292 zł92+10.6%36 208 zł80%-28 063 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka59 578 zł87+7.7%8934 zł90%-16 918 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka45 377 zł83+11.7%34 899 zł83%-22 875 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 132 zł116+16.7%58 720 zł68%-40 777 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka65 452 zł83+7.9%197 zł95%-12 718 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka30 289 zł104+14.5%54 340 zł73%-36 325 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka40 133 zł87+11.5%42 511 zł80%-26 719 zł0.633
Bez zmianWstrzymanieObniżka34 200 zł92+12.2%50 211 zł76%-32 125 zł0.652
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian46 388 zł79+8.2%31 849 zł83%-23 616 zł0.693
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka57 361 zł79+6.1%12 897 zł89%-18 094 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian52 390 zł74+7.3%24 304 zł87%-18 226 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka38 286 zł79+9.8%45 862 zł79%-27 688 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianObniżka44 122 zł74+8.9%38 705 zł84%-22 397 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka63 587 zł74+5.2%4829 zł95%-12 571 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian50 394 zł66+5.8%27 829 zł86%-19 273 zł0.801
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka42 283 zł66+7.3%41 970 zł82%-23 355 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka61 379 zł66+3.7%8703 zł93%-13 737 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 326 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.28 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.