Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat głogowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy84 387 mieszkańcówdochody własne 8286 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.78% do 0.31%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.39% do 15%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	47 585 zł	132	-2.5%	25 379 zł	92%	-15 173 zł	0.306
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	50 810 zł	119	-4.4%	21 411 zł	97%	-11 194 zł	0.332
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	44 705 zł	137	-2.5%	27 968 zł	91%	-17 744 zł	0.332
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	47 889 zł	123	-4.6%	24 071 zł	94%	-13 823 zł	0.353
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	54 048 zł	110	-5.4%	18 355 zł	99%	-8149 zł	0.354
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	41 417 zł	150	-0.5%	32 005 zł	87%	-21 794 zł	0.356
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	53 935 zł	105	-6.5%	17 579 zł	99%	-7341 zł	0.398
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	53 016 zł	108	-7.0%	18 438 zł	99%	-8201 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	36 037 zł	127	-3.3%	40 137 zł	86%	-22 428 zł	0.455
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	39 367 zł	114	-5.2%	36 975 zł	89%	-18 382 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	42 478 zł	105	-6.1%	33 191 zł	92%	-15 429 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	33 279 zł	132	-3.3%	43 464 zł	83%	-24 913 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	36 567 zł	118	-5.4%	40 352 zł	87%	-20 926 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	29 887 zł	145	-1.3%	46 696 zł	81%	-29 030 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	42 597 zł	100	-7.3%	33 930 zł	92%	-14 462 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	41 675 zł	103	-7.7%	34 799 zł	92%	-15 325 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	29 760 zł	123	-3.7%	49 252 zł	82%	-26 546 zł	0.538
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	33 156 zł	110	-5.7%	46 000 zł	86%	-22 453 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	36 206 zł	101	-6.6%	42 300 zł	87%	-19 540 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	27 063 zł	128	-3.7%	52 494 zł	79%	-28 988 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 416 zł	114	-5.8%	49 294 zł	83%	-24 955 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	23 605 zł	141	-1.8%	55 816 zł	75%	-33 152 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.53 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.