HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat głogowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy84 387 mieszkańcówdochody własne 8286 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.78% do 0.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.39% do 15%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne47 585 zł132-2.5%25 379 zł92%-15 173 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne50 810 zł119-4.4%21 411 zł97%-11 194 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne44 705 zł137-2.5%27 968 zł91%-17 744 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne47 889 zł123-4.6%24 071 zł94%-13 823 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne54 048 zł110-5.4%18 355 zł99%-8149 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne41 417 zł150-0.5%32 005 zł87%-21 794 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne53 935 zł105-6.5%17 579 zł99%-7341 zł0.398
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne53 016 zł108-7.0%18 438 zł99%-8201 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne57 195 zł97-7.3%14 467 zł99%-4259 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian36 037 zł127-3.3%40 137 zł86%-22 428 zł0.455
RozwójBez zmianBez zmian39 367 zł114-5.2%36 975 zł89%-18 382 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian42 478 zł105-6.1%33 191 zł92%-15 429 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian33 279 zł132-3.3%43 464 zł83%-24 913 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne58 977 zł90-8.8%12 044 zł100%-1817 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian36 567 zł118-5.4%40 352 zł87%-20 926 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne58 045 zł93-9.3%12 918 zł100%-2692 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian29 887 zł145-1.3%46 696 zł81%-29 030 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian42 597 zł100-7.3%33 930 zł92%-14 462 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne60 245 zł83-9.3%10 718 zł100%-492 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian41 675 zł103-7.7%34 799 zł92%-15 325 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian45 731 zł92-8.0%30 116 zł96%-11 472 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja29 760 zł123-3.7%49 252 zł82%-26 546 zł0.538
RozwójBez zmianRezygnacja33 156 zł110-5.7%46 000 zł86%-22 453 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja36 206 zł101-6.6%42 300 zł87%-19 540 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja27 063 zł128-3.7%52 494 zł79%-28 988 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja30 416 zł114-5.8%49 294 zł83%-24 955 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian47 621 zł85-9.6%28 472 zł98%-8959 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja23 605 zł141-1.8%55 816 zł75%-33 152 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian46 687 zł88-10.0%29 358 zł98%-9836 zł0.587
Bez zmianBez zmianRezygnacja36 450 zł96-7.7%42 866 zł88%-18 487 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne63 924 zł75-11.1%6619 zł100%3598 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja35 528 zł99-8.2%43 735 zł87%-19 349 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja39 524 zł88-8.5%39 146 zł92%-15 536 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian48 887 zł78-10.0%27 158 zł99%-7636 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne65 180 zł68-11.6%5306 zł100%4910 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja41 478 zł81-10.0%37 481 zł93%-12 978 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja40 544 zł84-10.5%38 374 zł92%-13 855 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian52 550 zł70-11.8%23 215 zł100%-3564 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja42 744 zł74-10.5%36 174 zł95%-11 655 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian53 804 zł63-12.3%21 922 zł100%-2255 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja46 411 zł66-12.3%32 227 zł99%-7578 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne70 024 zł53-13.8%0 zł100%10 206 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja47 666 zł59-12.7%30 933 zł99%-6268 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian58 631 zł48-14.5%16 908 zł100%3022 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja52 497 zł44-14.9%25 896 zł100%-986 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 295 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.53 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 23% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.