HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bogatynia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy21 036 mieszkańcówdochody własne 11 310 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.57% do -0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.18% do 14.27%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 586 zł133-9.3%22 847 zł80%-42 708 zł0.268
●RozwójProgramPodwyżka51 792 zł121-11.1%17 136 zł83%-37 007 zł0.290
Szeroki programBez zmianPodwyżka43 856 zł124-11.6%27 725 zł79%-43 379 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka56 731 zł109-12.9%11 702 zł86%-31 584 zł0.369
RozwójProgramBez zmian36 895 zł121-9.3%38 976 zł76%-46 078 zł0.381
●Szeroki programProgramBez zmian31 706 zł133-7.5%44 610 zł73%-51 757 zł0.404
RozwójBez zmianPodwyżka49 033 zł112-13.4%22 103 zł83%-37 712 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian41 817 zł109-11.1%33 716 zł79%-40 676 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka40 541 zł116-12.9%32 686 zł77%-45 755 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian29 440 zł124-9.8%49 063 zł72%-52 125 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian34 599 zł112-11.6%43 539 zł75%-46 479 zł0.468
RozwójProgramObniżka25 898 zł121-8.0%55 517 zł70%-52 767 zł0.483
Bez zmianProgramObniżka30 808 zł109-9.8%50 282 zł74%-47 381 zł0.484
●OgraniczenieProgramPodwyżka62 062 zł96-14.9%5768 zł90%-25 663 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian47 126 zł96-13.1%28 012 zł83%-34 780 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka53 944 zł100-15.1%16 757 zł86%-32 321 zł0.491
RozwójWstrzymaniePodwyżka45 731 zł104-14.7%27 049 zł81%-40 071 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian39 493 zł100-13.4%38 322 zł78%-41 109 zł0.518
●Szeroki programProgramObniżka20 722 zł133-6.1%61 026 zł64%-58 431 zł0.524
Szeroki programWstrzymanieBez zmian26 408 zł116-11.1%53 616 zł70%-54 307 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka36 101 zł96-11.8%44 596 zł77%-41 505 zł0.529
RozwójBez zmianObniżka23 946 zł112-10.2%59 588 zł68%-52 945 zł0.548
RozwójWstrzymanieBez zmian31 581 zł104-12.9%48 054 zł74%-48 645 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka18 798 zł124-8.4%65 065 zł63%-58 576 zł0.559
Bez zmianBez zmianObniżka28 826 zł100-12.0%54 385 zł73%-47 590 zł0.573
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 655 zł92-16.4%21 688 zł84%-34 664 zł0.582
Głębokie cięcieProgramBez zmian52 296 zł83-15.1%22 691 zł86%-29 050 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian44 769 zł87-15.3%32 656 zł83%-35 251 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka59 241 zł87-17.0%10 928 zł89%-26 437 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian36 487 zł92-14.7%42 823 zł76%-43 260 zł0.608
Głębokie cięcieProgramObniżka41 255 zł83-13.8%39 458 zł82%-35 794 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka15 977 zł116-9.8%69 289 zł61%-60 615 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka67 252 zł83-16.8%0 zł93%-19 907 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka21 137 zł104-11.6%63 798 zł65%-54 969 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka34 086 zł87-14.0%48 737 zł76%-41 752 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka26 030 zł92-13.4%58 581 zł71%-49 599 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka55 969 zł79-18.3%15 838 zł87%-28 759 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian41 779 zł79-16.6%37 139 zł81%-37 382 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian49 906 zł74-17.2%27 575 zł86%-29 557 zł0.712
Głębokie cięcieBez zmianObniżka39 208 zł74-16.0%43 839 zł81%-36 077 zł0.723
OgraniczenieWstrzymanieObniżka31 306 zł79-15.3%52 915 zł75%-43 741 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka64 399 zł74-18.9%5563 zł92%-20 717 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian46 932 zł66-18.5%31 908 zł85%-31 669 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka36 444 zł66-17.2%47 869 zł79%-38 047 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka61 142 zł66-20.1%10 316 zł92%-23 021 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 413 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.56 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.