Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zgorzelecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy84 337 mieszkańcówdochody własne 7936 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.44% do -0.44%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.11% do 13.7%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	37 744 zł	132	-4.4%	24 761 zł	90%	-15 841 zł	0.316
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	41 006 zł	119	-6.3%	20 846 zł	93%	-11 925 zł	0.338
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	35 001 zł	137	-4.4%	27 248 zł	88%	-18 323 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	44 078 zł	110	-7.3%	17 929 zł	97%	-9009 zł	0.358
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	38 223 zł	123	-6.5%	23 420 zł	91%	-14 463 zł	0.359
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	31 679 zł	150	-2.5%	31 228 zł	85%	-22 307 zł	0.369
●	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	44 171 zł	105	-8.4%	17 078 zł	98%	-8129 zł	0.400
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	43 237 zł	108	-8.8%	17 958 zł	97%	-9010 zł	0.409
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	27 374 zł	127	-5.2%	37 766 zł	83%	-22 573 zł	0.456
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	30 731 zł	114	-7.1%	34 532 zł	87%	-18 594 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	33 687 zł	105	-8.0%	31 007 zł	89%	-15 764 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	24 742 zł	132	-5.2%	40 873 zł	80%	-24 975 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	28 059 zł	118	-7.3%	37 688 zł	84%	-21 052 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	21 325 zł	145	-3.3%	44 174 zł	76%	-29 021 zł	0.505
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	33 991 zł	100	-9.1%	31 410 zł	90%	-14 736 zł	0.512
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	33 055 zł	103	-9.6%	32 300 zł	89%	-15 619 zł	0.522
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	21 729 zł	123	-5.7%	45 771 zł	77%	-26 389 zł	0.536
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	25 146 zł	110	-7.5%	42 479 zł	82%	-22 367 zł	0.544
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	28 047 zł	101	-8.5%	39 041 zł	86%	-19 575 zł	0.551
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	19 153 zł	128	-5.7%	48 803 zł	75%	-28 752 zł	0.561
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	22 528 zł	114	-7.7%	45 557 zł	80%	-24 786 zł	0.568
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	15 676 zł	141	-3.7%	52 184 zł	70%	-32 842 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 29% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.