HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat zgorzelecki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy84 337 mieszkańcówdochody własne 7936 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.44% do -0.44%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.11% do 13.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (14)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne37 744 zł132-4.4%24 761 zł90%-15 841 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne41 006 zł119-6.3%20 846 zł93%-11 925 zł0.338
●RozwójDoinwestowanieAktywne35 001 zł137-4.4%27 248 zł88%-18 323 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne44 078 zł110-7.3%17 929 zł97%-9009 zł0.358
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne38 223 zł123-6.5%23 420 zł91%-14 463 zł0.359
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne31 679 zł150-2.5%31 228 zł85%-22 307 zł0.369
●Bez zmianBez zmianAktywne44 171 zł105-8.4%17 078 zł98%-8129 zł0.400
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne43 237 zł108-8.8%17 958 zł97%-9010 zł0.409
●RozwójOgraniczenieAktywne47 265 zł97-9.1%14 099 zł99%-5179 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian27 374 zł127-5.2%37 766 zł83%-22 573 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian30 731 zł114-7.1%34 532 zł87%-18 594 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian33 687 zł105-8.0%31 007 zł89%-15 764 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian24 742 zł132-5.2%40 873 zł80%-24 975 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne49 104 zł90-10.7%11 709 zł99%-2770 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian28 059 zł118-7.3%37 688 zł84%-21 052 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne48 158 zł93-11.1%12 603 zł99%-3664 zł0.494
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian21 325 zł145-3.3%44 174 zł76%-29 021 zł0.505
Bez zmianBez zmianBez zmian33 991 zł100-9.1%31 410 zł90%-14 736 zł0.512
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian33 055 zł103-9.6%32 300 zł89%-15 619 zł0.522
●Bez zmianOgraniczenieAktywne50 358 zł83-11.1%10 403 zł100%-1464 zł0.522
RozwójOgraniczenieBez zmian36 970 zł92-9.8%27 866 zł93%-11 871 zł0.529
Szeroki programBez zmianRezygnacja21 729 zł123-5.7%45 771 zł77%-26 389 zł0.536
RozwójBez zmianRezygnacja25 146 zł110-7.5%42 479 zł82%-22 367 zł0.544
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja28 047 zł101-8.5%39 041 zł86%-19 575 zł0.551
RozwójDoinwestowanieRezygnacja19 153 zł128-5.7%48 803 zł75%-28 752 zł0.561
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja22 528 zł114-7.7%45 557 zł80%-24 786 zł0.568
OgraniczenieBez zmianBez zmian38 907 zł85-11.4%26 163 zł96%-9396 zł0.577
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja15 676 zł141-3.7%52 184 zł70%-32 842 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja28 465 zł96-9.6%39 325 zł86%-18 465 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian37 959 zł88-11.8%27 071 zł94%-10 293 zł0.585
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja27 529 zł99-10.0%40 219 zł85%-19 348 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne53 946 zł75-12.9%6445 zł100%2486 zł0.595
RozwójOgraniczenieRezygnacja31 390 zł88-10.3%35 861 zł88%-15 638 zł0.595
Bez zmianOgraniczenieBez zmian40 159 zł78-11.8%24 871 zł98%-8093 zł0.605
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne55 189 zł68-13.3%5151 zł100%3778 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja33 385 zł81-11.8%34 078 zł92%-13 120 zł0.638
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja32 437 zł84-12.3%34 986 zł90%-14 017 zł0.646
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja34 637 zł74-12.3%32 786 zł93%-11 817 zł0.663
LikwidacjaBez zmianBez zmian43 731 zł70-13.6%21 022 zł99%-4160 zł0.664
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian44 972 zł63-14.0%19 742 zł99%-2870 zł0.697
LikwidacjaBez zmianRezygnacja38 214 zł66-14.0%28 932 zł98%-7879 zł0.716
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja39 455 zł59-14.5%27 653 zł98%-6589 zł0.746
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne59 931 zł53-15.5%0 zł100%8921 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian49 698 zł48-16.2%14 827 zł100%2254 zł0.800
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja44 185 zł44-16.6%22 710 zł100%-1460 zł0.842

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.91 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 29% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.