Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy50 909 mieszkańcówdochody własne 8132 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.79% do -0.13%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-0.26% do 19.96%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	62 106 zł	132	-4.6%	25 397 zł	84%	-28 506 zł	0.294
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	59 115 zł	137	-4.6%	27 827 zł	82%	-30 931 zł	0.320
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	65 187 zł	119	-6.5%	21 324 zł	86%	-24 433 zł	0.325
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	55 972 zł	150	-2.7%	31 965 zł	81%	-35 074 zł	0.340
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	62 155 zł	123	-6.7%	23 848 zł	85%	-26 917 zł	0.345
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	68 525 zł	110	-7.5%	18 440 zł	88%	-21 548 zł	0.348
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	68 170 zł	105	-8.6%	17 407 zł	89%	-20 485 zł	0.394
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	67 245 zł	108	-9.1%	18 274 zł	88%	-21 353 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	49 353 zł	127	-5.4%	44 445 zł	79%	-34 392 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	52 549 zł	114	-7.3%	41 884 zł	82%	-30 263 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 494 zł	132	-5.4%	48 264 zł	78%	-36 743 zł	0.478
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	55 751 zł	105	-8.2%	37 624 zł	83%	-27 458 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 649 zł	118	-7.5%	45 759 zł	80%	-32 674 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 236 zł	145	-3.5%	50 952 zł	76%	-40 941 zł	0.496
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	55 647 zł	100	-9.3%	39 463 zł	84%	-26 261 zł	0.516
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	54 720 zł	103	-9.8%	40 348 zł	83%	-27 131 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 448 zł	123	-5.9%	56 677 zł	76%	-37 785 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 715 zł	110	-7.8%	54 036 zł	79%	-33 617 zł	0.553
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 851 zł	101	-8.7%	49 886 zł	81%	-30 846 zł	0.559
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 655 zł	128	-5.9%	60 400 zł	75%	-40 101 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 879 zł	114	-8.0%	57 801 zł	77%	-35 993 zł	0.577
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 327 zł	141	-4.0%	63 109 zł	73%	-44 339 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.