HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lubański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy50 909 mieszkańcówdochody własne 8132 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.79% do -0.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.26% do 19.96%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne62 106 zł132-4.6%25 397 zł84%-28 506 zł0.294
●RozwójDoinwestowanieAktywne59 115 zł137-4.6%27 827 zł82%-30 931 zł0.320
●RozwójBez zmianAktywne65 187 zł119-6.5%21 324 zł86%-24 433 zł0.325
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne55 972 zł150-2.7%31 965 zł81%-35 074 zł0.340
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne62 155 zł123-6.7%23 848 zł85%-26 917 zł0.345
●Szeroki programOgraniczenieAktywne68 525 zł110-7.5%18 440 zł88%-21 548 zł0.348
Bez zmianBez zmianAktywne68 170 zł105-8.6%17 407 zł89%-20 485 zł0.394
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne67 245 zł108-9.1%18 274 zł88%-21 353 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne71 530 zł97-9.3%14 455 zł92%-17 563 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian49 353 zł127-5.4%44 445 zł79%-34 392 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian52 549 zł114-7.3%41 884 zł82%-30 263 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 494 zł132-5.4%48 264 zł78%-36 743 zł0.478
Szeroki programOgraniczenieBez zmian55 751 zł105-8.2%37 624 zł83%-27 458 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne73 176 zł90-10.9%11 930 zł95%-15 018 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne72 239 zł93-11.3%12 810 zł94%-15 899 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 649 zł118-7.5%45 759 zł80%-32 674 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 236 zł145-3.5%50 952 zł76%-40 941 zł0.496
Bez zmianBez zmianBez zmian55 647 zł100-9.3%39 463 zł84%-26 261 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne74 439 zł83-11.3%10 610 zł96%-13 699 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian54 720 zł103-9.8%40 348 zł83%-27 131 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian58 871 zł92-10.1%35 183 zł86%-23 418 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 448 zł123-5.9%56 677 zł76%-37 785 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja45 715 zł110-7.8%54 036 zł79%-33 617 zł0.553
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 851 zł101-8.7%49 886 zł81%-30 846 zł0.559
RozwójDoinwestowanieRezygnacja39 655 zł128-5.9%60 400 zł75%-40 101 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 879 zł114-8.0%57 801 zł77%-35 993 zł0.577
OgraniczenieBez zmianBez zmian60 635 zł85-11.6%34 145 zł87%-20 814 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 327 zł141-4.0%63 109 zł73%-44 339 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian59 696 zł88-12.0%35 043 zł86%-21 698 zł0.589
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 881 zł96-9.8%51 501 zł81%-29 575 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne78 088 zł75-13.1%6559 zł98%-9657 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 955 zł99-10.2%52 385 zł81%-30 445 zł0.603
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 041 zł88-10.5%47 330 zł84%-26 765 zł0.605
Bez zmianOgraniczenieBez zmian61 896 zł78-12.0%32 843 zł89%-19 498 zł0.610
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne79 340 zł68-13.5%5253 zł98%-8352 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 874 zł81-12.0%46 178 zł85%-24 122 zł0.649
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 935 zł84-12.5%47 076 zł84%-25 006 zł0.657
LikwidacjaBez zmianBez zmian65 530 zł70-13.8%28 930 zł93%-15 473 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja55 135 zł74-12.5%44 876 zł86%-22 806 zł0.674
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian66 779 zł63-14.2%27 641 zł95%-14 171 zł0.701
LikwidacjaBez zmianRezygnacja58 773 zł66-14.2%40 958 zł90%-18 776 zł0.725
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne84 151 zł53-15.7%0 zł99%-3109 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja60 023 zł59-14.7%39 669 zł91%-17 473 zł0.755
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian71 574 zł48-16.4%22 689 zł98%-8946 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja64 822 zł44-16.8%34 707 zł96%-12 243 zł0.849

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 291 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 48% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.