Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kamiennogórski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy39 875 mieszkańcówdochody własne 9831 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.39% do 0.02%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-12.15% do 41.99%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (11)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	246 950 zł	132	-6.8%	29 355 zł	73%	-84 914 zł	0.208
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	240 220 zł	150	-4.9%	36 647 zł	72%	-92 206 zł	0.217
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	242 102 zł	137	-6.8%	31 662 zł	72%	-87 214 zł	0.229
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	248 757 zł	119	-8.6%	24 449 zł	75%	-80 007 zł	0.276
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	243 870 zł	123	-8.8%	26 879 zł	73%	-82 386 zł	0.290
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	254 114 zł	110	-9.6%	21 497 zł	75%	-77 055 zł	0.312
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	250 455 zł	105	-10.7%	19 742 zł	75%	-75 261 zł	0.370
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	249 612 zł	108	-11.1%	20 512 zł	75%	-76 032 zł	0.375
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	216 533 zł	127	-7.5%	108 863 zł	71%	-87 797 zł	0.433
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	209 823 zł	145	-5.7%	115 944 zł	69%	-95 065 zł	0.453
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	211 960 zł	132	-7.5%	119 667 zł	71%	-90 048 zł	0.459
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	218 595 zł	114	-9.4%	112 668 zł	72%	-82 864 zł	0.470
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	223 672 zł	105	-10.3%	101 261 zł	73%	-79 968 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	213 980 zł	118	-9.6%	123 474 zł	72%	-85 195 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	220 546 zł	100	-11.4%	116 553 zł	73%	-78 092 zł	0.533
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	219 700 zł	103	-11.8%	117 349 zł	73%	-78 866 zł	0.539
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	200 234 zł	123	-8.0%	161 396 zł	70%	-89 755 zł	0.561
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	193 519 zł	141	-6.1%	168 482 zł	68%	-97 030 zł	0.582
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	195 801 zł	128	-8.0%	171 779 zł	68%	-91 985 zł	0.587
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	202 442 zł	110	-9.8%	164 774 zł	71%	-84 795 zł	0.591
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	207 378 zł	101	-10.7%	153 787 zł	72%	-81 919 zł	0.594
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	197 967 zł	114	-10.0%	175 163 zł	70%	-87 105 zł	0.616

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.