HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kamiennogórski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy39 875 mieszkańcówdochody własne 9831 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.39% do 0.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.15% do 41.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (11)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne246 950 zł132-6.8%29 355 zł73%-84 914 zł0.208
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne240 220 zł150-4.9%36 647 zł72%-92 206 zł0.217
●RozwójDoinwestowanieAktywne242 102 zł137-6.8%31 662 zł72%-87 214 zł0.229
●RozwójBez zmianAktywne248 757 zł119-8.6%24 449 zł75%-80 007 zł0.276
Bez zmianDoinwestowanieAktywne243 870 zł123-8.8%26 879 zł73%-82 386 zł0.290
●Szeroki programOgraniczenieAktywne254 114 zł110-9.6%21 497 zł75%-77 055 zł0.312
Bez zmianBez zmianAktywne250 455 zł105-10.7%19 742 zł75%-75 261 zł0.370
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne249 612 zł108-11.1%20 512 zł75%-76 032 zł0.375
●RozwójOgraniczenieAktywne255 828 zł97-11.4%16 698 zł77%-72 256 zł0.407
Szeroki programBez zmianBez zmian216 533 zł127-7.5%108 863 zł71%-87 797 zł0.433
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian209 823 zł145-5.7%115 944 zł69%-95 065 zł0.453
RozwójDoinwestowanieBez zmian211 960 zł132-7.5%119 667 zł71%-90 048 zł0.459
RozwójBez zmianBez zmian218 595 zł114-9.4%112 668 zł72%-82 864 zł0.470
●OgraniczenieBez zmianAktywne256 095 zł90-12.9%13 492 zł78%-69 024 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian223 672 zł105-10.3%101 261 zł73%-79 968 zł0.479
LikwidacjaDoinwestowanieAktywne255 237 zł93-13.3%14 279 zł78%-69 812 zł0.480
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian213 980 zł118-9.6%123 474 zł72%-85 195 zł0.494
●Bez zmianOgraniczenieAktywne257 437 zł83-13.3%12 079 zł79%-67 612 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian220 546 zł100-11.4%116 553 zł73%-78 092 zł0.533
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian219 700 zł103-11.8%117 349 zł73%-78 866 zł0.539
RozwójOgraniczenieBez zmian225 641 zł92-12.1%105 169 zł74%-75 142 zł0.547
Szeroki programBez zmianRezygnacja200 234 zł123-8.0%161 396 zł70%-89 755 zł0.561
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja193 519 zł141-6.1%168 482 zł68%-97 030 zł0.582
RozwójDoinwestowanieRezygnacja195 801 zł128-8.0%171 779 zł68%-91 985 zł0.587
RozwójBez zmianRezygnacja202 442 zł110-9.8%164 774 zł71%-84 795 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne261 621 zł75-15.1%7373 zł79%-62 918 zł0.592
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja207 378 zł101-10.7%153 787 zł72%-81 919 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian226 164 zł85-13.6%110 541 zł75%-71 880 zł0.603
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian225 303 zł88-14.0%111 353 zł75%-72 671 zł0.608
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja197 967 zł114-10.0%175 163 zł70%-87 105 zł0.616
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne262 949 zł68-15.5%5976 zł79%-61 522 zł0.631
Bez zmianOgraniczenieBez zmian227 503 zł78-14.0%109 153 zł75%-70 471 zł0.632
Bez zmianBez zmianRezygnacja204 537 zł96-11.8%168 236 zł72%-79 996 zł0.642
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja203 692 zł99-12.3%169 031 zł72%-80 770 zł0.649
RozwójOgraniczenieRezygnacja209 494 zł88-12.5%157 269 zł72%-77 066 zł0.650
LikwidacjaBez zmianBez zmian231 669 zł70-15.8%104 709 zł77%-65 797 zł0.690
OgraniczenieBez zmianRezygnacja210 161 zł81-14.0%162 217 zł73%-73 777 zł0.699
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja209 300 zł84-14.5%163 029 zł73%-74 568 zł0.705
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian232 994 zł63-16.2%103 418 zł78%-64 405 zł0.722
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja211 500 zł74-14.5%160 829 zł73%-72 368 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne268 351 zł53-17.6%107 zł81%-55 558 zł0.750
LikwidacjaBez zmianRezygnacja215 671 zł66-16.2%156 631 zł75%-67 688 zł0.773
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja216 997 zł59-16.6%155 340 zł75%-66 295 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian238 377 zł48-18.3%98 299 zł79%-58 464 zł0.822
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja222 385 zł44-18.7%150 216 zł78%-60 348 zł0.890

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 290 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.61 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 81% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.