HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Janowice Wielkie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4046 mieszkańcówdochody własne 9525 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.45% do 1.02%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-14.69% do 42.89%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka241 546 zł133-2.7%21 488 zł71%-89 980 zł0.189
●RozwójProgramPodwyżka246 231 zł121-4.6%16 365 zł72%-84 856 zł0.253
Szeroki programBez zmianPodwyżka233 922 zł124-5.1%50 155 zł71%-88 700 zł0.304
●Szeroki programProgramBez zmian212 708 zł133-0.7%115 746 zł68%-92 953 zł0.346
RozwójProgramBez zmian217 380 zł121-2.7%110 806 zł70%-87 847 zł0.351
●Bez zmianProgramPodwyżka250 661 zł109-6.5%11 506 zł73%-79 997 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka238 583 zł112-7.0%45 227 zł72%-83 604 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka227 989 zł116-6.5%69 706 zł71%-89 648 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian221 795 zł109-4.6%106 127 zł71%-83 005 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian205 898 zł124-3.2%143 791 zł68%-91 558 zł0.426
RozwójBez zmianBez zmian210 545 zł112-5.1%138 878 zł70%-86 480 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka232 660 zł104-8.4%64 766 zł72%-84 539 zł0.475
RozwójProgramObniżka195 974 zł121-1.2%182 450 zł68%-90 057 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka255 376 zł96-8.6%6265 zł75%-74 756 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka242 988 zł100-8.9%40 560 zł73%-78 773 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian226 493 zł96-6.7%101 297 zł72%-77 786 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka191 312 zł133+0.8%187 380 zł67%-95 151 zł0.496
Szeroki programWstrzymanieBez zmian200 452 zł116-4.6%161 846 zł68%-92 426 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka200 379 zł109-3.2%177 957 zł69%-85 228 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian214 936 zł100-7.0%134 228 zł71%-81 665 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian205 109 zł104-6.5%156 922 zł69%-87 335 zł0.546
Szeroki programBez zmianObniżka185 108 zł124-1.7%213 534 zł67%-93 671 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka205 065 zł96-5.3%173 492 zł71%-80 025 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka189 745 zł112-3.7%208 710 zł67%-88 605 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka237 075 zł92-10.2%60 088 zł73%-79 694 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka247 675 zł87-10.9%35 559 zł74%-73 563 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian231 077 zł83-8.9%96 926 zł73%-72 705 zł0.605
Bez zmianBez zmianObniżka194 126 zł100-5.6%204 511 zł69%-83 803 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka180 025 zł116-3.2%230 469 zł65%-94 480 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka259 975 zł83-10.7%1252 zł76%-69 654 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian209 510 zł92-8.4%152 263 zł71%-82 507 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian219 606 zł87-9.0%129 777 zł72%-76 478 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka184 672 zł104-5.1%225 629 zł67%-89 401 zł0.640
Głębokie cięcieProgramObniżka209 636 zł83-7.5%169 132 zł72%-74 959 zł0.647
OgraniczenieBez zmianObniżka198 783 zł87-7.7%200 071 zł71%-78 632 zł0.676
Bez zmianWstrzymanieObniżka189 064 zł92-7.0%221 420 zł68%-84 587 zł0.690
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka241 775 zł79-12.2%55 072 zł74%-74 468 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian214 193 zł79-10.4%147 799 zł72%-77 303 zł0.715
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian224 162 zł74-11.1%125 431 zł73%-71 427 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka252 247 zł74-12.9%31 041 zł76%-68 492 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka193 733 zł79-9.0%216 969 zł70%-79 399 zł0.767
Głębokie cięcieBez zmianObniżka203 327 zł74-9.8%195 736 zł72%-73 596 zł0.768
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka246 360 zł66-14.2%50 552 zł75%-69 381 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian218 761 zł66-12.5%143 441 zł73%-72 237 zł0.826
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka198 289 zł66-11.1%212 622 zł71%-74 348 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 369 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.