Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat karkonoski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy59 864 mieszkańcówdochody własne 10 289 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.2%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów3.45% do 20.56%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	104 577 zł	132	-3.5%	28 506 zł	99%	-8447 zł	0.266
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	100 850 zł	137	-3.5%	31 556 zł	99%	-11 485 zł	0.290
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	97 729 zł	150	-1.5%	35 919 zł	97%	-15 860 zł	0.300
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	107 620 zł	119	-5.4%	24 222 zł	99%	-4161 zł	0.308
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	103 844 zł	123	-5.6%	27 382 zł	99%	-7272 zł	0.327
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	111 890 zł	110	-6.4%	20 493 zł	100%	-434 zł	0.335
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	110 541 zł	105	-7.5%	20 130 zł	100%	-32 zł	0.386
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	109 715 zł	108	-8.0%	20 882 zł	100%	-785 zł	0.392
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	85 935 zł	127	-4.3%	54 365 zł	96%	-18 632 zł	0.446
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	89 142 zł	114	-6.2%	51 792 zł	98%	-14 255 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	82 393 zł	132	-4.3%	59 040 zł	93%	-21 555 zł	0.472
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	93 221 zł	105	-7.1%	46 450 zł	99%	-10 650 zł	0.479
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	79 109 zł	145	-2.3%	61 701 zł	90%	-26 020 zł	0.482
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	85 551 zł	118	-6.4%	56 524 zł	96%	-17 252 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	92 227 zł	100	-8.2%	49 416 zł	99%	-10 035 zł	0.522
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	91 398 zł	103	-8.7%	50 193 zł	99%	-10 791 zł	0.529
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	75 830 zł	123	-4.8%	70 526 zł	91%	-24 415 zł	0.548
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	79 137 zł	110	-6.6%	67 927 zł	94%	-19 976 zł	0.566
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	83 123 zł	101	-7.6%	62 749 zł	96%	-16 425 zł	0.571
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	72 382 zł	128	-4.8%	75 062 zł	88%	-27 283 zł	0.573
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	68 999 zł	141	-2.8%	77 841 zł	86%	-31 810 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	75 637 zł	114	-6.8%	72 515 zł	92%	-22 918 zł	0.590

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.