HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat karkonoski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy59 864 mieszkańcówdochody własne 10 289 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.88% do 0.2%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.45% do 20.56%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne104 577 zł132-3.5%28 506 zł99%-8447 zł0.266
●RozwójDoinwestowanieAktywne100 850 zł137-3.5%31 556 zł99%-11 485 zł0.290
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne97 729 zł150-1.5%35 919 zł97%-15 860 zł0.300
●RozwójBez zmianAktywne107 620 zł119-5.4%24 222 zł99%-4161 zł0.308
Bez zmianDoinwestowanieAktywne103 844 zł123-5.6%27 382 zł99%-7272 zł0.327
●Szeroki programOgraniczenieAktywne111 890 zł110-6.4%20 493 zł100%-434 zł0.335
Bez zmianBez zmianAktywne110 541 zł105-7.5%20 130 zł100%-32 zł0.386
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne109 715 zł108-8.0%20 882 zł100%-785 zł0.392
●RozwójOgraniczenieAktywne114 836 zł97-8.2%16 318 zł100%3740 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian85 935 zł127-4.3%54 365 zł96%-18 632 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian89 142 zł114-6.2%51 792 zł98%-14 255 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian82 393 zł132-4.3%59 040 zł93%-21 555 zł0.472
Szeroki programOgraniczenieBez zmian93 221 zł105-7.1%46 450 zł99%-10 650 zł0.479
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian79 109 zł145-2.3%61 701 zł90%-26 020 zł0.482
●OgraniczenieBez zmianAktywne116 306 zł90-9.8%13 752 zł100%6333 zł0.483
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne115 464 zł93-10.2%14 521 zł100%5563 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian85 551 zł118-6.4%56 524 zł96%-17 252 zł0.493
●Bez zmianOgraniczenieAktywne117 664 zł83-10.2%12 321 zł100%7763 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian92 227 zł100-8.2%49 416 zł99%-10 035 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian91 398 zł103-8.7%50 193 zł99%-10 791 zł0.529
RozwójOgraniczenieBez zmian96 332 zł92-9.0%44 070 zł99%-6383 zł0.537
Szeroki programBez zmianRezygnacja75 830 zł123-4.8%70 526 zł91%-24 415 zł0.548
RozwójBez zmianRezygnacja79 137 zł110-6.6%67 927 zł94%-19 976 zł0.566
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja83 123 zł101-7.6%62 749 zł96%-16 425 zł0.571
RozwójDoinwestowanieRezygnacja72 382 zł128-4.8%75 062 zł88%-27 283 zł0.573
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja68 999 zł141-2.8%77 841 zł86%-31 810 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian97 969 zł85-10.5%43 262 zł100%-3695 zł0.588
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja75 637 zł114-6.8%72 515 zł92%-22 918 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne121 953 zł75-12.0%7509 zł100%12 564 zł0.593
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian97 125 zł88-11.0%44 056 zł99%-4469 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja82 319 zł96-8.7%65 461 zł96%-15 695 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian99 325 zł78-11.0%41 856 zł100%-2269 zł0.617
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja81 490 zł99-9.2%66 237 zł96%-16 451 zł0.617
RozwójOgraniczenieRezygnacja86 333 zł88-9.4%60 258 zł98%-12 097 zł0.620
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne123 297 zł68-12.5%6095 zł100%13 976 zł0.631
OgraniczenieBez zmianRezygnacja88 066 zł81-11.0%59 301 zł99%-9349 zł0.665
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja87 223 zł84-11.4%60 094 zł99%-10 122 zł0.671
LikwidacjaBez zmianBez zmian103 594 zł70-12.8%37 237 zł100%2510 zł0.675
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja89 423 zł74-11.4%57 894 zł99%-7922 zł0.690
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian104 935 zł63-13.2%35 848 zł100%3919 zł0.707
LikwidacjaBez zmianRezygnacja93 697 zł66-13.2%53 270 zł100%-3137 zł0.740
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne128 815 zł53-14.7%0 zł100%20 059 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja95 038 zł59-13.6%51 880 zł100%-1727 zł0.769
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian110 433 zł48-15.4%30 145 zł100%9978 zł0.809
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja100 541 zł44-15.8%46 163 zł100%4338 zł0.861

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.