HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bolków

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9497 mieszkańcówdochody własne 7455 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.03% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.01% do 28.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka92 095 zł133-8.5%18 284 zł78%-48 778 zł0.239
●RozwójProgramPodwyżka96 274 zł121-10.3%13 754 zł79%-44 248 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka89 011 zł124-10.8%27 026 zł78%-48 189 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka100 209 zł109-12.1%9476 zł80%-39 971 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 189 zł121-8.5%47 325 zł76%-48 707 zł0.372
●Szeroki programProgramBez zmian77 022 zł133-6.6%51 707 zł73%-53 222 zł0.386
RozwójBez zmianPodwyżka93 171 zł112-12.6%22 549 zł79%-43 681 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian85 112 zł109-10.3%43 193 zł78%-44 443 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka85 974 zł116-12.1%33 934 zł77%-49 265 zł0.418
Szeroki programBez zmianBez zmian74 386 zł124-9.0%60 422 zł73%-52 478 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 534 zł112-10.8%56 062 zł76%-47 984 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka104 332 zł96-14.1%4932 zł82%-35 426 zł0.483
RozwójProgramObniżka70 031 zł121-7.1%72 937 zł73%-51 996 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka90 142 zł104-13.9%29 512 zł79%-44 746 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka97 086 zł100-14.3%18 380 zł80%-39 424 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian89 222 zł96-12.3%38 831 zł79%-39 917 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka73 946 zł109-9.0%68 813 zł75%-47 742 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian71 620 zł116-10.3%66 860 zł73%-53 452 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka65 871 zł133-5.2%77 309 zł69%-56 500 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian82 438 zł100-12.6%51 950 zł78%-43 741 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 045 zł96-11.0%64 469 zł78%-43 229 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian75 776 zł104-12.1%62 490 zł75%-48 948 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka67 708 zł112-9.4%80 949 zł72%-51 158 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka63 568 zł124-7.6%85 300 zł69%-55 641 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka94 066 zł92-15.6%25 378 zł80%-40 479 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka71 604 zł100-11.2%76 847 zł75%-46 926 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian93 240 zł83-14.3%34 810 zł82%-35 500 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka101 188 zł87-16.2%14 027 zł82%-34 904 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian86 526 zł87-14.5%47 613 zł79%-39 239 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 689 zł92-13.9%58 369 zł78%-44 695 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka61 004 zł116-9.0%91 306 zł68%-56 541 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka108 364 zł83-16.0%570 zł84%-30 992 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 053 zł83-13.0%60 630 zł79%-38 825 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka65 152 zł104-10.8%86 946 zł72%-52 047 zł0.625
OgraniczenieBez zmianObniżka75 681 zł87-13.2%72 697 zł78%-42 437 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 056 zł92-12.6%82 835 zł74%-47 805 zł0.666
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka98 179 zł79-17.5%21 013 zł82%-35 945 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian83 787 zł79-15.8%54 020 zł79%-40 179 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian90 522 zł74-16.5%43 783 zł82%-34 846 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka105 198 zł74-18.2%9947 zł84%-30 494 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 144 zł79-14.5%78 612 zł77%-43 302 zł0.737
Głębokie cięcieBez zmianObniżka79 668 zł74-15.2%68 877 zł79%-38 057 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian87 794 zł66-17.7%50 120 zł80%-35 773 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka102 199 zł66-19.4%16 863 zł83%-31 522 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 140 zł66-16.5%74 782 zł78%-38 910 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 325 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 67% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.