HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gromadka

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4978 mieszkańcówdochody własne 12 393 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.45% do 0.51%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-24.2% do 60.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka745 918 zł133-5.2%25 879 zł69%-140 015 zł0.152
●RozwójProgramPodwyżka751 373 zł121-7.1%19 867 zł71%-134 003 zł0.238
Szeroki programBez zmianPodwyżka724 396 zł124-7.6%127 074 zł69%-138 115 zł0.279
●Szeroki programProgramBez zmian675 770 zł133-3.3%334 878 zł68%-141 862 zł0.309
RozwójProgramBez zmian681 207 zł121-5.2%329 694 zł68%-135 873 zł0.331
●Bez zmianProgramPodwyżka756 555 zł109-8.9%14 140 zł71%-128 276 zł0.351
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka709 921 zł116-8.9%190 170 zł69%-139 130 zł0.370
RozwójBez zmianPodwyżka729 819 zł112-9.4%121 296 zł71%-132 140 zł0.371
Bez zmianProgramBez zmian686 371 zł109-7.1%324 778 zł69%-130 168 zł0.397
Szeroki programBez zmianBez zmian656 085 zł124-5.7%432 212 zł68%-139 874 zł0.406
RozwójBez zmianBez zmian661 490 zł112-7.6%427 058 zł68%-133 921 zł0.455
RozwójWstrzymaniePodwyżka715 358 zł104-10.8%184 377 zł70%-133 137 zł0.466
RozwójProgramObniżka628 906 zł121-3.8%565 095 zł68%-137 262 zł0.475
●Szeroki programProgramObniżka623 482 zł133-1.8%570 266 zł67%-143 235 zł0.476
Bez zmianBez zmianPodwyżka734 970 zł100-11.2%115 799 zł71%-126 448 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka762 175 zł96-10.9%7853 zł72%-121 989 zł0.481
Szeroki programWstrzymanieBez zmian642 704 zł116-7.1%491 183 zł68%-140 821 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian691 968 zł96-9.1%319 477 zł71%-123 910 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka634 056 zł109-5.7%560 191 zł68%-131 574 zł0.510
Bez zmianBez zmianBez zmian666 622 zł100-9.4%422 170 zł69%-128 252 zł0.530
RozwójWstrzymanieBez zmian648 122 zł104-8.9%486 016 zł68%-134 851 zł0.545
Szeroki programBez zmianObniżka605 173 zł124-4.2%661 897 zł67%-141 183 zł0.550
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka720 522 zł92-12.6%178 881 zł71%-127 428 zł0.573
RozwójBez zmianObniżka610 565 zł112-6.1%656 756 zł68%-135 247 zł0.575
OgraniczenieProgramObniżka639 637 zł96-7.7%554 906 zł69%-125 337 zł0.578
OgraniczenieBez zmianPodwyżka740 553 zł87-13.2%110 175 zł72%-120 202 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian697 415 zł83-11.2%314 316 zł71%-117 831 zł0.614
Szeroki programWstrzymanieObniżka592 611 zł116-5.7%717 498 zł66%-142 079 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka767 643 zł83-13.0%1845 zł72%-115 884 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian653 268 zł92-10.8%481 115 zł69%-129 164 zł0.626
Bez zmianBez zmianObniżka615 683 zł100-8.0%651 881 zł68%-129 594 zł0.626
OgraniczenieBez zmianBez zmian672 183 zł87-11.4%416 903 zł70%-122 035 zł0.632
RozwójWstrzymanieObniżka598 015 zł104-7.6%712 344 zł67%-136 126 zł0.653
Głębokie cięcieProgramObniżka645 067 zł83-9.9%549 759 zł70%-119 278 zł0.671
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka726 122 zł79-14.5%173 576 zł71%-121 160 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka621 227 zł87-10.0%646 629 zł68%-123 398 zł0.704
Bez zmianWstrzymanieObniżka603 148 zł92-9.4%707 456 zł68%-130 457 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian658 845 zł79-12.7%475 832 zł70%-122 926 zł0.728
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka745 985 zł74-15.2%105 025 zł72%-114 136 zł0.736
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian677 594 zł74-13.4%411 774 zł71%-115 996 zł0.746
OgraniczenieWstrzymanieObniżka608 708 zł79-11.4%702 189 zł68%-124 240 zł0.796
Głębokie cięcieBez zmianObniżka626 622 zł74-12.1%641 515 zł69%-117 379 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka731 572 zł66-16.5%168 411 zł72%-115 073 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian664 272 zł66-14.7%470 688 zł71%-116 867 zł0.842
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka614 119 zł66-13.4%697 060 zł69%-118 201 zł0.894

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 435 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.71 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 93% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.