Przestrzeń decyzji · województwo

DOLNOŚLĄSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy2 868 242 mieszkańcówdochody własne 9552 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.45% do 0.18%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.46% do 18.23%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-300	-0.40	-1.10	-0.30	-28
Redukcja	-150	-0.20	-0.55	-0.15	-14
Bez zmian	0	0	0	0	0
Zagęszczenie	+180	+0.18	+0.50	+0.20	+13
Szeroki program	+380	+0.36	+1.00	+0.40	+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Wstrzymanie	-200	-0.12	0	-0.40	-10
Bez zmian	0	0	0	0	0
Program	+450	+0.22	+0.35	+0.60	+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Koncentracja	0	-0.10	0	+1.10	-6
Bez zmian	0	0	0	0	0
Wyrównywanie	+120	+0.18	+0.20	-0.50	+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Transport	Infrastruktura	Rozwój	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Program	Koncentracja	74 966 zł	131	+3.4%	13 870 zł	94%	-16 558 zł	0.224
●	Zagęszczenie	Program	Koncentracja	77 268 zł	118	+1.6%	10 317 zł	96%	-13 005 zł	0.297
	Szeroki program	Bez zmian	Koncentracja	71 609 zł	120	+1.2%	14 410 zł	93%	-17 098 zł	0.350
●	Szeroki program	Program	Bez zmian	63 425 zł	137	+4.5%	24 448 zł	88%	-23 287 zł	0.367
	Zagęszczenie	Program	Bez zmian	65 859 zł	124	+2.6%	22 857 zł	90%	-19 657 zł	0.379
●	Bez zmian	Program	Koncentracja	79 337 zł	105	-0.2%	7016 zł	98%	-9716 zł	0.393
	Zagęszczenie	Bez zmian	Koncentracja	73 954 zł	107	-0.6%	11 795 zł	96%	-13 537 zł	0.426
	Bez zmian	Program	Bez zmian	68 059 zł	111	+0.8%	21 533 zł	93%	-16 279 zł	0.427
	Zagęszczenie	Program	Wyrównywanie	58 944 zł	134	+4.5%	32 717 zł	86%	-24 609 zł	0.444
	Bez zmian	Program	Wyrównywanie	61 220 zł	121	+2.6%	31 284 zł	89%	-21 177 zł	0.452
	Szeroki program	Wstrzymanie	Koncentracja	67 705 zł	110	-0.0%	19 573 zł	91%	-19 385 zł	0.454
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	60 479 zł	126	+2.2%	30 683 zł	87%	-23 576 zł	0.459
●	Szeroki program	Program	Wyrównywanie	56 433 zł	147	+6.3%	34 380 zł	85%	-28 294 zł	0.471
	Zagęszczenie	Bez zmian	Bez zmian	62 952 zł	113	+0.4%	29 058 zł	90%	-19 942 zł	0.490
	Redukcja	Program	Wyrównywanie	63 884 zł	107	+0.6%	29 150 zł	92%	-17 536 zł	0.493
	Zagęszczenie	Bez zmian	Wyrównywanie	56 225 zł	123	+2.2%	38 633 zł	86%	-24 772 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Wyrównywanie	53 679 zł	136	+4.0%	40 365 zł	84%	-28 461 zł	0.531
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	65 190 zł	100	-1.4%	27 661 zł	93%	-16 558 zł	0.548
	Szeroki program	Wstrzymanie	Bez zmian	56 847 zł	116	+1.0%	36 637 zł	86%	-25 696 zł	0.553
	Bez zmian	Bez zmian	Wyrównywanie	58 537 zł	110	+0.4%	37 129 zł	89%	-21 336 zł	0.555
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Bez zmian	59 375 zł	103	-0.8%	34 930 zł	88%	-22 022 zł	0.589
	Szeroki program	Wstrzymanie	Wyrównywanie	50 163 zł	126	+2.8%	46 139 zł	82%	-30 508 zł	0.611
	Zagęszczenie	Wstrzymanie	Wyrównywanie	52 764 zł	113	+1.0%	44 326 zł	85%	-26 782 zł	0.618
	Bez zmian	Wstrzymanie	Wyrównywanie	55 129 zł	100	-0.8%	42 744 zł	86%	-23 309 zł	0.651

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 398 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.