HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

DOLNOŚLĄSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2 868 242 mieszkańcówdochody własne 9552 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.45% do 0.18%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.46% do 18.23%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja74 966 zł131+3.4%13 870 zł94%-16 558 zł0.224
●ZagęszczenieProgramKoncentracja77 268 zł118+1.6%10 317 zł96%-13 005 zł0.297
Szeroki programBez zmianKoncentracja71 609 zł120+1.2%14 410 zł93%-17 098 zł0.350
●Szeroki programProgramBez zmian63 425 zł137+4.5%24 448 zł88%-23 287 zł0.367
ZagęszczenieProgramBez zmian65 859 zł124+2.6%22 857 zł90%-19 657 zł0.379
●Bez zmianProgramKoncentracja79 337 zł105-0.2%7016 zł98%-9716 zł0.393
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja73 954 zł107-0.6%11 795 zł96%-13 537 zł0.426
Bez zmianProgramBez zmian68 059 zł111+0.8%21 533 zł93%-16 279 zł0.427
ZagęszczenieProgramWyrównywanie58 944 zł134+4.5%32 717 zł86%-24 609 zł0.444
Bez zmianProgramWyrównywanie61 220 zł121+2.6%31 284 zł89%-21 177 zł0.452
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja67 705 zł110-0.0%19 573 zł91%-19 385 zł0.454
Szeroki programBez zmianBez zmian60 479 zł126+2.2%30 683 zł87%-23 576 zł0.459
●Szeroki programProgramWyrównywanie56 433 zł147+6.3%34 380 zł85%-28 294 zł0.471
ZagęszczenieBez zmianBez zmian62 952 zł113+0.4%29 058 zł90%-19 942 zł0.490
RedukcjaProgramWyrównywanie63 884 zł107+0.6%29 150 zł92%-17 536 zł0.493
RedukcjaProgramBez zmian70 663 zł97-1.2%19 486 zł96%-12 684 zł0.505
●RedukcjaProgramKoncentracja81 846 zł91-2.2%3474 zł99%-6204 zł0.507
Bez zmianBez zmianKoncentracja76 066 zł94-2.4%10 492 zł97%-10 226 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja70 108 zł97-1.8%17 975 zł94%-15 783 zł0.526
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie56 225 zł123+2.2%38 633 zł86%-24 772 zł0.528
Szeroki programBez zmianWyrównywanie53 679 zł136+4.0%40 365 zł84%-28 461 zł0.531
Bez zmianBez zmianBez zmian65 190 zł100-1.4%27 661 zł93%-16 558 zł0.548
Szeroki programWstrzymanieBez zmian56 847 zł116+1.0%36 637 zł86%-25 696 zł0.553
Bez zmianBez zmianWyrównywanie58 537 zł110+0.4%37 129 zł89%-21 336 zł0.555
LikwidacjaProgramWyrównywanie66 495 zł93-1.4%27 097 zł95%-13 963 zł0.561
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian59 375 zł103-0.8%34 930 zł88%-22 022 zł0.589
LikwidacjaProgramBez zmian73 213 zł83-3.2%17 607 zł98%-9157 zł0.601
RedukcjaBez zmianWyrównywanie61 217 zł96-1.6%34 956 zł91%-17 705 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie50 163 zł126+2.8%46 139 zł82%-30 508 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja72 278 zł84-3.6%16 690 zł96%-12 433 zł0.613
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie52 764 zł113+1.0%44 326 zł85%-26 782 zł0.618
RedukcjaBez zmianKoncentracja78 595 zł80-4.3%8547 zł99%-6691 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja84 302 zł77-4.2%0 zł99%-2759 zł0.626
RedukcjaBez zmianBez zmian67 811 zł86-3.4%25 572 zł95%-12 971 zł0.628
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 668 zł90-2.6%33 452 zł91%-18 600 zł0.647
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie55 129 zł100-0.8%42 744 zł86%-23 309 zł0.651
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie63 844 zł82-3.6%33 136 zł94%-14 141 zł0.681
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie57 852 zł86-2.8%40 509 zł89%-19 646 zł0.706
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja74 854 zł70-5.5%14 678 zł98%-8864 zł0.716
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 379 zł72-5.3%23 922 zł97%-9451 zł0.723
RedukcjaWstrzymanieBez zmian64 333 zł76-4.5%31 299 zł94%-14 982 zł0.726
LikwidacjaBez zmianKoncentracja81 072 zł66-6.2%6926 zł99%-3232 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie60 521 zł72-4.7%38 541 zł93%-16 052 zł0.778
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian66 944 zł62-6.4%29 500 zł96%-11 431 zł0.816
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja77 376 zł56-7.4%12 905 zł99%-5363 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 398 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.