Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Świnoujście

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy38 541 mieszkańcówdochody własne 11 846 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.5% do 0.05%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-40.39% do 67.45%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (5)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	821 749 zł	150	-0.4%	41 995 zł	61%	-157 966 zł	0.089
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	829 103 zł	132	-2.4%	34 020 zł	61%	-149 991 zł	0.139
	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	819 468 zł	137	-2.4%	52 364 zł	61%	-152 074 zł	0.145
	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	826 732 zł	119	-4.3%	44 690 zł	62%	-144 200 zł	0.241
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	817 081 zł	123	-4.5%	88 559 zł	62%	-146 376 zł	0.245
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	837 050 zł	110	-5.3%	25 302 zł	62%	-141 273 zł	0.294
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	824 261 zł	105	-6.4%	81 697 zł	62%	-138 599 zł	0.353
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	823 506 zł	108	-6.9%	82 498 zł	62%	-139 273 zł	0.356
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	743 427 zł	145	-1.2%	449 216 zł	60%	-157 095 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	750 756 zł	127	-3.2%	442 218 zł	60%	-149 147 zł	0.407
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	741 738 zł	132	-3.2%	483 231 zł	60%	-151 215 zł	0.433
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	748 979 zł	114	-5.1%	476 314 zł	61%	-143 368 zł	0.465
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	758 672 zł	105	-6.0%	434 715 zł	61%	-140 465 zł	0.476
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	739 941 zł	118	-5.3%	517 117 zł	60%	-145 528 zł	0.490
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	747 098 zł	100	-7.2%	510 277 zł	61%	-137 778 zł	0.544
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	746 339 zł	103	-7.6%	511 081 zł	61%	-138 457 zł	0.548
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	701 625 zł	141	-1.7%	680 066 zł	60%	-157 235 zł	0.571
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	708 960 zł	123	-3.6%	673 063 zł	60%	-149 281 zł	0.572
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	700 266 zł	128	-3.6%	712 435 zł	60%	-151 345 zł	0.598
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	707 512 zł	110	-5.6%	705 513 zł	60%	-143 491 zł	0.620
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	716 883 zł	101	-6.5%	665 553 zł	60%	-140 590 zł	0.622
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	698 795 zł	114	-5.7%	744 686 zł	60%	-145 648 zł	0.646

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żaluszeroki program edukacyjny, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 231 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, doinwestowanie szpitala, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -5.02 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.