HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dolice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7001 mieszkańcówdochody własne 8020 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.93% do 0.96%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.13% do 29.1%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 644 zł133-9.8%19 433 zł74%-62 781 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka97 987 zł121-11.6%14 671 zł75%-58 020 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 361 zł124-12.0%29 113 zł73%-62 043 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka102 082 zł109-13.3%10 165 zł78%-53 514 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 209 zł121-9.8%51 389 zł72%-62 113 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian77 879 zł133-7.9%55 942 zł68%-66 859 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka94 683 zł112-13.8%24 409 zł75%-57 304 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian86 292 zł109-11.6%47 090 zł74%-57 624 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka87 126 zł116-13.3%36 790 zł73%-63 158 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian75 065 zł124-10.2%65 713 zł68%-65 972 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 374 zł112-12.0%61 184 zł72%-61 250 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka106 400 zł96-15.2%5342 zł79%-48 690 zł0.483
RozwójProgramObniżka70 537 zł121-8.4%79 600 zł68%-65 134 zł0.484
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 457 zł104-15.1%32 075 zł75%-58 407 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka98 757 zł100-15.5%19 969 zł78%-52 820 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 594 zł96-13.5%42 527 zł77%-52 821 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka74 611 zł109-10.2%75 310 zł70%-60 656 zł0.492
Szeroki programWstrzymanieBez zmian72 114 zł116-11.6%72 854 zł68%-66 988 zł0.515
●Szeroki programProgramObniżka66 216 zł133-6.5%84 143 zł66%-69 867 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian83 437 zł100-13.8%56 907 zł73%-56 782 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 901 zł96-12.2%70 784 zł73%-55 868 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian76 433 zł104-13.3%68 314 zł70%-62 254 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka68 051 zł112-10.7%88 598 zł67%-64 161 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka63 751 zł124-8.8%93 118 zł65%-68 871 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 541 zł92-16.8%27 789 zł77%-53 911 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka72 104 zł100-12.4%84 331 zł70%-59 705 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian94 796 zł83-15.5%38 328 zł78%-48 140 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka103 051 zł87-17.4%15 422 zł79%-48 023 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 715 zł87-15.7%52 394 zł77%-52 005 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian80 504 zł92-15.1%64 027 zł73%-57 774 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka61 011 zł116-10.2%99 783 zł64%-69 815 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka110 616 zł83-17.2%717 zł80%-43 990 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 093 zł83-14.2%66 760 zł75%-51 202 zł0.624
RozwójWstrzymanieObniżka65 321 zł104-12.0%95 254 zł67%-65 092 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka76 371 zł87-14.4%80 018 zł73%-54 944 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 383 zł92-13.8%90 977 zł69%-60 625 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka99 847 zł79-18.6%23 228 zł78%-49 098 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 794 zł79-16.9%59 478 zł75%-52 982 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian91 894 zł74-17.6%48 380 zł78%-47 350 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka107 245 zł74-19.3%11 123 zł80%-43 348 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka73 661 zł79-15.7%86 600 zł72%-55 848 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 539 zł74-16.4%76 015 zł75%-50 303 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 985 zł66-18.9%55 427 zł78%-48 312 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka104 052 zł66-20.5%18 807 zł79%-44 408 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 841 zł66-17.6%82 586 zł74%-51 193 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 339 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.75 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 78% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.